KOMENTAR ZAKONA O IZMENAMA I DOPUNAMA ZAKONA O TURIZMU • Usluge u turizmu, taksa i penali, Registar turizma, nadzor i kaznene odredbe •

“Sl. glasnik RS”, br. 84/2015
• Usluge u turizmu, taksa i penali, Registar turizma, nadzor i kaznene odredbe •

• Turističke organizacije za promociju turizma su dužne da usklade svoje poslovanje u delu koji se odnosi na uslove koje treba da ispune direktori do 1.1.2017. godine.

• Organizatori putovanja za sopstvene potrebe dužni su da usklade svoje poslovanje sa odredbama Zakona u roku od 30 dana od dana njegovog donošenja, odnosno 13.10.2015. godine.

• Turističke agencije posrednici su dužne da svoju obavezu pribavljanja rešenja o registraciji u Registar turizma za poslove posrednika usklade sa odredbama Zakona u roku od šest meseci od dana njegovog donošenja.

Zakon o izmenama i dopunama Zakona o turizmu (“Sl. glasnik RS”, br. 84/2015 – dalje: izmene i dopune Zakona) nastao je kao rezultat analize stanja na turističkom tržištu i sagledavanja problema sa kojim su se suočavali akteri turističke privrede, kao i drugi subjekti koji obavljaju privredne delatnosti neposredno povezane sa turizmom, a naročito potrebe smanjenja sive ekonomije.

Izmene i dopune Zakona stupile su na snagu 14.10.2015. godine.

Usluge u turizmu

U odeljku 1.1 naziv pododeljka se menja tako što se menja redosled reči i uvodi predstavnik na turističkoj destinaciji, tako da sada naslov glasi: “Usluge turističkog vodiča, lokalnog turističkog vodiča, turističkog pratioca, turističkog animatora i predstavnika na turističkoj destinaciji”.

Turistički vodič i turistički pratilacviše nisu u obavezi da imaju prebivalište na teritoriji Republike Srbije, a umesto poznavanja stranog jezika je propisano aktivno znanje istog.

Novina je da se turističkim vodičem i turističkim pratiocem smatra i državljanin države članice Evropske unije i Evropskog ekonomskog prostora koji ispunjava uslove za turističkog vodiča i turističkog pratioca propisane Zakonom o turizmu(“Sl. glasnik RS”, br. 36/2009, 88/2010, 99/2011 – dr. zakon, 93/2012 i 84/2015 – dalje: Zakon), zbog obaveze usaglašavanja sa Direktivom o uslugama 2006/123/EC/ došlo je do njenog transponovanja u pravni sistem Republike Srbije.

Povećani su troškovi za lica koja nameravaju da polažu stručni ispit za turističkog vodiča i turističkog pratioca, jer ova lica snose troškove polaganja ispita, kao i troškove izrade licence i legitimacije, a ova sredstva su prihod budžeta Republike Srbije.

Troškovi organizacije polaganja praktičnog dela stručnog ispita, koje takođe snosi lice koje polaže stručni ispit, ne smatraju se sredstvima koja su prihod budžeta, već će se koristiti za naknade za rad članova komisije za polaganje.

Ministarstvo izdaje licencu o položenom stručnom ispitu za turističkog vodiča, odnosno za turističkog pratioca, kao i legitimaciju. Nije propisana oznaka.

Propisano je da turistički vodič i turistički pratilac pri pružanju usluga mora da ima kod sebe odgovarajuću i važeću legitimaciju i da je nosi na propisan način, što Zakonom do sada nije bilo propisano za navedene, već samo za lokalnog turističkog vodiča koji je morao sa sobom imati legitimaciju i oznaku.

Turistički vodič može biti zaposlen na radnom mestu rukovodioca kod organizatora putovanja ako:

– ispunjava uslov u pogledu obrazovanja propisan Zakonom za rukovodioca i

– ima licencu turističkog vodiča u trajanju od najmanje pet godina.

Rukovodilac kod posrednika treba da :

– ispunjava uslov u pogledu obrazovanja propisan Zakonom za rukovodioca i

– ima licencu turističkog vodiča u trajanju od najmanje tri godine.

Turistički vodič može da obavlja delatnosti:

– samostalno kao preduzetnik, odnosno

– preko privrednog društva ili drugog pravnog lica.

Udruženje turističkih vodiča može u ime i za račun svojih članova posredovati u pružanju usluga turističkog vodiča uz obavezu izdavanja računa korisniku usluge.

Podzakonskim aktom koji donosi ministar će se propisati program, način i uslovi polaganja stručnog ispita, visina takse za polaganje stručnog ispita, izdavanje uverenja i legitimacije, uslovi koje članovi komisije treba da ispune, kao i iznos naknade za rad članova komisije.

Posebnim podzakonskim aktom će biti propisani oblik i sadržina uverenja i legitimacije turističkog vodiča i turističkog pratioca, kao i način i uslovi izdavanja i rokovi važenja.

Stručni ispit za lokalnog turističkog vodiča može da polaže lice koje ima položen stručni ispit za turističkog vodiča, što je uslov koji lokalni turistički vodič mora ispunjavati po ovom Zakonu.

U pogledu troškova za lice koje namerava da polaže stručni ispit za lokalnog turističkog vodiča, programa, polaganja pred komisijom, naknade za komisiju, podzakonskih akata, propisana su ista rešenja kao i za turističkog vodiča i turističkog pratioca. Razlika je u organu koji donosi podzakonske akte – nadležni organ jedinice lokalne samouprave. Umesto licence i legitimacije koje imaju turistički vodič i turistički pratilac, nadležni organ jedinice lokalne samouprave izdaje uverenja i oznake, a propisano je da lokalni turistički vodič mora da ima i legitimaciju (jer je lokalni turistički vodič lice koje je položilo stručni ispit za lokalnog turističkog vodiča i već ima legitimaciju).

Lokalni turistički vodič mora da ima kod sebe odgovarajuću i važeću legitimaciju i oznaku i da ih nosi na propisan način, kao što je i do sada propisivao Zakon.

Pored obaveze godišnjeg dostavljanja evidencije lokalnih turističkih vodiča, propisana je obaveza za nadležni organ jedinice lokalne samouprave da je dostavi ministarstvu u elektronskoj formi u roku od 15 dana od dana izdavanja uverenja.

Zakonom su propisani uslovi za turističkog animatora i predstavnika na turističkoj destinaciji, koji mora da:

1) ima najmanje srednje obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju;

2) zna srpski jezik; a predstavnik na turističkoj destinaciji mora da aktivno zna strani jezik koji je u upotrebi na turističkoj destinaciji.

Izmenama i dopunama Zakona je izbrisan član Zakona kojim su bile regulisane specifične avanturističke i sportsko-rekreativne usluge u turizmu, jer se radi o vršenju usluga koje su pretežno uređene propisima iz oblasti sporta.

Pružanje usluga iznajmljivanja vozila bez vozača i vozila sa vozačem

U pogledu usluga iznajmljivanja vozila su zadržane definicije usluga iznajmljivanja vozila i iznajmljivanja vozila sa vozačem, a u pogledu subjekata koji mogu obavljati ovu privrednu delatnost, registrovanja obavljanja delatnosti i obaveze registrovanja ogranaka, regulisano je na isti način kao i delatnost turističkih agencija, ugostiteljska i nautička delatnost.

Navedene usluge rent-a-car i limo service može da pruža:

– privredno društvo,

– drugo pravno lice,

– preduzetnik ili

– ogranak stranog pravnog lica, ako je registrovano u odgovarajućem registru.

• Pružanje usluge rent-a-car i limo service u sedištu – neophodno je registrovati delatnost za pružanje usluga iznajmljivanja vozila u sedištu, ali ne kao pretežnu delatnost. Obaveza je da se za tu delatnost obrazuje ogranak, odnosno prostor van poslovnog sedišta koji se registruje u odgovarajućem registru i evidentira u Registru turizma.

• Pružanje usluge rent-a-car i limo service u prostoru van sedišta – neophodno je da se za tu delatnost u svakom poslovnom prostoru, odnosno mestu poslovanja, obrazuje ogranak, odnosno prostor van poslovnog sedišta koji se registruje u odgovarajućem registru i evidentira u Registru turizma.

Udruženje koje obavlja delatnost rent-a-car i limo service dužno je da tu delatnost upiše u odgovarajući registar (što bi bilo dužno učiniti i po odredbama Zakona o udruženjima – “Sl. glasnik RS”, br. 51/2009).

Preduzetnik ne može da obavlja navedenu delatnost u periodu prekida obavljanja delatnosti.

Novina je da Zakonom nije propisan uslov od pet godina vozačkog iskustva i položen odgovarajući stručni ispit.

Pružalac usluga iznajmljivanja vozila bez vozača dužan je da na ulazu u prostor u kome obavlja delatnost vidno istakne poslovno ime i sedište i radno vreme i da ga se pridržava u svom poslovanju.

Pružalac usluga iznajmljivanja vozila bez vozača i vozila sa vozačem je dužan da:

– u svakom poslovnom prostoru, odnosno mestu poslovanja u kom obavlja delatnost drži rešenje o upisu u odgovarajući registar i uverenje o evidentiranju u registru turizma,

– istakne cene usluga koje pruža i da se pridržava istaknutih, odnosno objavljenih cena, za svaku pruženu uslugu izda propisan račun,

– vodi evidenciju pruženih usluga i obavlja delatnost sa pažnjom dobrog privrednika.

Evidencija koju su dužni da vode se vodi na dnevnom nivou, po načelima urednosti i tačnosti, na način koji ne dozvoljava brisanje unetih podataka, kojim se omogućava uvid u podatke po hronološkom redu i sadrži podatke o registarskom broju vozila, podatke o vozaču, periodu korišćenja vozila, podatke o korisniku usluge i dr.

Taksa i penali u turizmu

Zakonom su propisane izmene i u pogledu boravišne takse i u pogledu penala za korišćenje prioritetne turističke destinacije.

Propisano je da se sredstva od naplaćene boravišne takse, pored već propisanih namena, mogu koristiti i za finansiranje poslova turističkih organizacija jedinica lokalne samouprave.

U pogledu penala za korišćenje prioritetne turističke destinacije je propisano da je utvrđivanje prostornih celina i propisivanje uslova koje određeni ugostiteljski objekti za smeštaj treba da ispune, kao i mogućnost naplate penala, povereno jedinici lokalne samouprave, da svojim aktom bliže urede.

Iz tog razloga danom stupanja na snagu Zakona, odnosno 13.10.2015. godine prestala je da važi Uredba o utvrđivanju prioritetnih turističkih destinacija, zona, lokacija i kategorija objekata u mestima za odmor i turističkim mestima u prioritetnim turističkim destinacijama (“Sl. glasnik RS”, br. 35/2011 i 90/2011).

Akt jedinice lokalne samouprave koja je proglašena za turističko mesto I i II kategorije

Jedinica lokalne samouprave koja je proglašena za turističko mesto I i II kategorije može svojim aktom da utvrdi:

– turističke zone,

– turističke destinacije i

– turističke lokacije.

Na tim prostornim celinama ugostiteljski objekat za smeštaj vrste hotel i motel mora da ispunjava standarde za razvrstavanje u određenu kategoriju, usaglašen sa aktom jedinice lokalne samouprave.

Akt jedinice lokalne samouprave naročito sadrži:

– opis prostornih celina sa utvrđenim granicama,

– način procene usaglašenosti,

– rokove usaglašavanja i druge uslove koje ugostiteljski objekat vrste hotel i motel treba da ispuni,

– visinu penala,

– način naplate penala,

– obveznika plaćanja i dr.

Takođe, sadrži i propisane uslove za ugostiteljske objekte koji se prvi put kategorišu u vrstu hotel i motel. Ako obveznik plaćanja utvrđen aktom jedinice lokalne samouprave ne postupi u propisanom roku, nadležni organ jedinice lokalne samouprave donosi rešenje kojim za to lice utvrđuje obavezu plaćanja penala na godišnjem nivou u propisanoj visini.

Obaveze utvrđene aktom jedinice lokalne samouprave ne odnose se na objekte za koje je pokrenut postupak privatizacije, sve do okončanja tog postupka.

Propisuje se da su sredstva od naplaćenih penala prihod budžeta jedinice lokalne samouprave na čijoj teritoriji se nalazi objekat, kao i da se sredstva od naplaćenih penala koriste se za finansiranje istih aktivnosti kao i sredstava od naplaćene boravišne takse.

Do sada su penali bili prihod budžeta Republike Srbije, ali nikada nisu naplaćeni, odnosno budžet Republike Srbije nije ostvarivao prihod po ovom osnovu, i u periodu važenja ove odredbe nije utvrđen nijedan obveznik plaćanja.

Registar turizma

U Registru turizma pored turističkih agencija – organizatora putovanja registruju se i:

– turističke agencije – posrednici, kao i, između ostalih i

– upravljači turističkih prostora,

– destinacijske menadžment organizacije,

– destinacijske menadžment kompanije i

– profesionalni organizator kongresa.

Konačna rešenja koja donose organi na osnovu ovlašćenja iz ovog zakona registruju se odnosno evidentiraju u Registru turizma na način propisan ovim zakonom i drugim propisima donetim na osnovu ovog zakona.

Propisani su podaci koji se upisuju u Registar turizma.

Prikupljanje, držanje, obrada i korišćenje podataka o ličnosti, prava lica i zaštita prava lica čiji se podaci prikupljaju i obrađuju, ograničenja zaštite podataka o ličnosti i obezbeđenje podataka, u Registru turizma vrši se u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti, kao i slobodnom pristupu informacija od javnog značaja. Ovo se odnosi na sve evidencije propisane Zakonom.

Ovim izmenama izvršena je pravnotehnička redakcija teksta, kao i usaglašavanje nastalih izmena sa postojećim zakonom. Takođe, uvedena je obaveza da svi subjekti koji, po osnovu iz ovog zakona, prikupljaju, drže, obrađuju i koriste podatke o ličnosti ili informacije od javnog značaja, to vrše u skladu sa ovim zakonom i zakonima kojima se uređuje zaštita podataka o ličnosti, kao i slobodnom pristupu informacijama od javnog značaja.

Inspekcijski nadzor

Zbog potrebe smanjenja sive ekonomije u svim delatnostima koje zakon uređuje, u cilju efikasnijeg ostvarivanja ovog primarnog zadatka, kao i usled potrebe regulisanja inspekcijskog nadzora nad primenom materijalnih odredaba poverenih jedinici lokalne samouprave, izvršena je preraspodela prava, obaveza i ovlašćenja inspekcijskih službi.

Inspekcijski nadzor nad primenom Zakona:

– u delu kojim se uređuje nautička delatnost, a odnosi se na saobraćajno-tehničke uslove objekata nautičkog turizma i na uslove za članove posade plovnih objekata nautičkog turizma, kao i u delu kojim se uređuje delatnost iznajmljivanja vozila, a odnosi se na ispunjenost uslova propisanih za vozila koja su predmet iznajmljivanja – vrši ministarstvo nadležno za poslove saobraćaja preko saobraćajnih inspektora;

– u delu kojim se uređuje lovnoturistička delatnost, a odnosi se na organizovanje lova – vrši ministarstvo nadležno za poslove lovstva preko lovnih inspektora.

Lokalnoj samoupravi, odnosno ovlašćenim inspekcijskim organima lokalne samouprave poveren je znatan deo nadzora nad primenom Zakona, i to:

1) obavljanje ugostiteljske delatnosti u objektima domaće radinosti i seoskom turističkom domaćinstvu, za koje nije izdato rešenje o razvrstavanju u kategoriju, nije zaključen ugovor sa nekim privrednim subjektom, odnosno pravnim licem ili gosti nisu evidentirani, odnosno prijavljeni u skladu sa ovim zakonom;

2) ispunjenosti minimalno tehničkih uslova u objektima domaće radinosti i seoskom turističkom domaćinstvu, kao i u ugostiteljskom objektu vrste hostel;

3) ispunjenost propisanih uslova i načina obavljanja ugostiteljske delatnosti u objektima domaće radinosti, seoskom turističkom domaćinstvu i hostelu;

4) isticanje i pridržavanje propisanog radnog vremena u ugostiteljskom objektu;

5) naplata i uplata boravišne takse; ispunjenost propisanih uslova u pogledu uređenja i opremanja ugostiteljskog objekta, koji se odnose na odvođenje dima, pare i mirisa, kao i drugih neprijatnih emisija;

6) ispunjenost propisanih uslova u pogledu uređenja i opremanja ugostiteljskog objekta u kojima se emituje muzika ili izvodi zabavni program, a kojima se obezbeđuje zaštita od buke;

7) ispunjenost propisanih uslova u ugostiteljskom objektu, kao i način obavljanja ugostiteljske delatnosti u ugostiteljskom objektu, koji se nalazi u stambenoj zgradi;

8) provera ispunjenosti uslova i rokova usaglašenosti ugostiteljskih objekata sa aktom jedinice lokalne samouprave (kod utvrđivanja obaveze plaćanja penala za korišćenje prioritetne turističke destinacije).

Novine u pravima i dužnostima turističkih inspektora u vršenju inspekcijskog nadzora su:

1) utvrđivanje identiteta zaposlenih kod privrednih društava, preduzetnika ili ogranka drugog domaćeg ili stranog pravnog lica, kao i fizičkih lica koja obavljaju delatnost i pružaju usluge uređene ovim zakonom uvidom u ličnu ispravu ili drugu javnu ispravu sa fotografijom;

2) vršenje uvida u periodični izveštaj za određeni period i presek stanja fiskalne kase;

3) zahtevanje sudskog naloga za pretres stambenog ili pratećeg prostora kod saznanja da se u tom prostoru obavlja delatnost ili pruža usluga u slučaju kada se vlasnik ili korisnik protivi vršenju inspekcijskog nadzora;

4) zahtevanje asistencije policije, odnosno komunalne policije, ako osnovano proceni da je to potrebno prema prilikama određenog slučaja;

5) ostvarivanje nadzora nad radom ugostiteljskih objekata ako jedinica lokalne samouprave nije organizovala obavljanje poslova iz inspekcijskog nadzora koji su im povereni.

Zakonom su uređena prava i dužnosti kao i ovlašćenja inspektora jedinice lokalne samouprave u skladu sa poverenim ovlašćenjima.

Rok za žalbu je povećan sa osam na 15 dana od dana dostavljanja rešenja, a protiv rešenja ovlašćenog inspektora jedinice lokalne samouprave može se izjaviti žalba opštinskom, odnosno gradskom veću.

Ovlašćenja turističkog inspektora su kraća nego u Zakonu, jer je deo ovlašćenja prebačen inspekcijskim organima lokalne samouprave.

Turistički inspektor ovlašćen je da izda prekršajni nalog.

Turistički inspektor vrši postupak inspekcijskog nadzora u slučaju kada inspektor, kome je ovim zakonom poveren posao inspekcijskog nadzora, ne vrši zakonom poveren posao (da ne bi bilo prekida u nadzoru). Zbog navedenog neće biti prekida kontrole i ukoliko prvostepeni organ ne organizuje vršenje poverenih poslova odmah po stupanju Zakona na snagu.

Ovlašćenja za izricanje privremene zabraneobavljanja delatnosti se izriču:

– kada fizičko lice obavlja delatnosti propisane Zakonom a nije registrovalo privrednu delatnost u odgovarajući registar i

– kada se vrši obavljanje poslova organizovanja turističkih putovanja bez licence ili

– jer su nastupile okolnosti koje su razlog za oduzimanje licence.

Privremena zabrana obavljanja delatnosti u privrednom društvu, drugom pravnom licu, preduzetniku i ogranku stranog pravnog lica koji posluju bez rešenja o razvrstavanju u kategoriju.

Napušten je stav da je potrebno privremeno zabraniti delatnost ukoliko objekat, prostorija i prostor ne ispunjavaju propisane minimalne tehničke uslove za obavljanje tih delatnosti, kao i privremeno obavljanje delatnosti zbog poslovanja bez rešenja o razvrstavanju u kategoriju.

Kaznene odredbe

U cilju efikasnije realizacije i naplate propisanih kazni, shodno novim odredbama Zakona o prekršajima (“Sl. glasnik RS”, br. 65/2013), kao jedno od ovlašćenja inspektora uvodi se mogućnost izdavanja prekršajnog naloga – novčane kazne u fiksnom iznosu, za sve subjekte.

Prekršajni nalog – novčane kazne u fiksnom iznosu prekršilac plaća u roku od osam dana (50% zaprećenog iznosa), u protivnom se šalje zahtev sudiji za prekršaje.

Ovaj institut je, u velikom broju slučajeva, doprineo da prekršioci prihvataju obavezu plaćanja kazne, na koji način se brže i ekonomičnije ostvaruje svrha kažnjavanja, pozitivno se odražava na budžet, a rasterećuju se prekršajni organi. Prilikom odmeravanja ove kazne, posebno za pravna lica, vodilo se računa o visini iznosa koje su prekršioci spremni odmah da plate. Veoma visoki iznosi kod prekršajnog naloga ne bi doveli do željenih efekata, posebno što su ovim nalogom obuhvaćeni “manji” prekršaji.

Kazna koja se propisuje za pravna lica i odgovorna lica u pravnom licu je uglavnom ostala nepromenjena, a kazna za preduzetnika je povećana.

 

Dimitrija Tucovića 7, Subotica 024/ 673-870 officesu@bus.co.rs