DAVANJE NOVOGODIŠNJIH ILI BOŽIĆNIH POKLONA DECI ZAPOSLENIH I PENZIONERIMA

Zakonom o radu (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013 i 75/2014), u članu 119. stav 2. utvrđeno je da poslodavac može deci zaposlenog starosti do 15 godina života da obezbedi poklon za Božić i Novu godinu u vrednosti do neoporezivog iznosa koji je predviđen zakonom kojim se uređuje porez na dohodak građana.

Ova primanja se, shodno članu 105. stav 3. Zakona o radu, ne smatraju zaradom do iznosa koji je utvrđen zakonom.

Navedenom odredbom člana 119. stav 2. Zakona o radu je predviđena mogućnost da poslodavac obezbedi poklone deci zaposlenog, do određenog iznosa i uzrasta dece, s tim da nije navedeno kojim aktom će tu mogućnost poslodavac da utvrdi. Uglavnom je mogućnost davanja poklona deci za Novu godinu i Božić uređena opštim aktom poslodavca (kolektivnim ugovorom ili pravilnikom o radu). Međutim, kod poslodavca koji nema opšti akt, ili tim aktom nije utvrdio mogućnost davanja deci zaposlenih poklona povodom Nove godine i Božića, nema smetnji da, neposrednom primenom Zakona o radu (član 119. stav 2.) direktor, donese odluku o mogućnosti davanja poklona deci zaposlenih povodom Nove godine i Božića.

Zakonom o porezu na dohodak građana (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 135/2004, 62/2006, 65/2006 – ispr., 31/2009, 44/2009, 18/2010, 50/2011, 91/2011 – odluka US, 7/2012 – usklađeni din. izn., 93/2012, 114/2012 – odluka US, 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 48/2013 – ispr., 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 – dr. zakon i 5/2015 – usklađeni din. izn.) u članu 18. stav 1. tačka 6), propisano je da se ne plaća porez na zarade na primanja zaposlenog po osnovu poklona deci zaposlenih, starosti do 15 godina, povodom Nove godine i Božića – do 9.031 dinara godišnje po jednom detetu.

Kako isplata većeg iznosa na ime poklona od neoporezivog ima karakter zarade, to proizilazi da je poslodavac dužan da, ukoliko daje poklone deci zaposlenih u iznosu većem od neoporezivog, na iznos poklona preko neoporezivog plati porez i doprinose kao na zaradu.

Vrednost poklona koji se daje deci zaposlenih

U vezi utvrđivanja vrednosti poklona deci zaposlenih, ukazujemo sledeće:

1) Zakonom o radu se daje mogućnost do visine propisanog neoporezivog iznosa, što za sada iznosi 9.031 dinara godišnje po jednom detetu. To znači, ako poslodavac do ovog iznosa daje poklone deci zaposlenih povodom Božića ili Nove godine (pojedinačni poklon po jednom detetu godišnje), neće plaćati porez na zarade shodno članu 18. stav 1. tačka 6) Zakona o porezu na dohodak građana. Takođe, na taj iznos poslodavac nema obavezu da plaća ni doprinose za obavezno socijalno osiguranje s obzirom da je odredbom člana 105. stav 3. Zakona o radu utvrđeno da primanja iz člana 119. ne čine zaradu zaposlenog.

Polazeći od odredbe člana 8. stav 2. Zakona o radu, da se opštim aktom i ugovorom o radu mogu utvrditi veća prava i povoljniji uslovi rada, kao i druga prava koja nisu utvrđena zakonom, poslodavac može opštim aktom ili ugovorom o radu da utvrdi i veću vrednost za davanje poklona deci zaposlenog od vrednosti koja je utvrđena zakonom, tj. od neoporezivog iznosa (9.031 dinara). Takođe, poslodavac može svojim opštim aktom da utvrdi mogućnost da se pokloni daju i deci zaposlenih koja su starija od 15 godina.

U konkretnom slučaju, ako je poslodavac utvrdio svojim opštim aktom da se pokloni daju u većem iznosu od neoporezivog, iznos koji na osnovu toga poslodavac obezbedi i isplati na ime poklona deci zaposlenog preko neoporezivog, tj. preko 9.031 dinara, predstavlja zaradu zaposlenog i podleže obavezi plaćanja poreza i doprinosa na zarade.

Ako poslodavac, shodno odredbama svog opšteg akta, daje poklone deci zaposlenih koja su starija od 15 godina, ceo iznos tog poklona, bilo da se daje u novcu ili robi, ima poreski tretman zarade i oporezuje se po stopama poreza i doprinosa utvrđenim za zarade.

2) Odredbom Zakona o radu vrednost poklon paketa deci zaposlenih se vezuje za neoporezivi iznos prema zakonu kojim se uređuje porez na dohodak građana (iznos od 9.031 dinara), koji predstavlja ukupan godišnji neoporezivi iznos po jednom detetu. Praktično, ako poslodavac utvrdi mogućnost za davanje poklona deci zaposlenih i povodom Nove godine i povodom Božića, može samo jednom da koristi neoporezivi iznos, dok drugi poklon paket ako se daje u istoj godini, i isplaćuje iznad neoporezivog iznosa (računajući oba poklona), predstavljaće zaradu zaposlenom. Na primer, poslodavac daje poklone deci zaposlenih povodom Nove godine (2015.) u vrednosti od po 7.000 dinara po detetu, na ovu vrednost poklona poslodavac nema obavezu plaćanja poreza i doprinosa jer je manja od neoporezivog iznosa (9.031 din.).

Ako poslodavac odluči da u istoj godini, pored novogodišnjih poklona, daje poklone deci zaposlenih i povodom Božića, u vrednosti, takođe, od po 7.000 dinara po detetu, poreski tretman je sledeći:

Red. br.

OPIS

Iznos
(u din)

1.

Vrednost poklona povodom Nove godine

7.000

2.

Vrednost poklona za Božić

7.000

3.

Ukupan godišnji iznos poklona po detetu (red. br. 1 + red. br. 2)

14.000

4.

Neoporezivi iznos po jednom detetu godišnje

9.031

5.

Vrednost poklona po jednom detetu preko neoporezivog iznosa isplaćen u jednoj godini – čini zaradu (red. br. 3 – red. br. 4)

4.969

Dakle, na iznos od 4.969 dinara poslodavac je dužan da obračuna i plati porez i doprinose kao na zarade.

3) Vrednost poklona deci zaposlenih utvrđena u članu 119. stav 2. Zakona o radu podjednako se odnosi na poklone koji se daju u novcu i poklone u robi. Dakle, neoporezivi iznos od 9.031 dinara, odnosi se i na novčane poklone i na robne poklone, tj. iznos poklona koji se daje deci zaposlenih iznad neoporezivog, predstavlja zaradu zaposlenog nezavisno od toga da li se isplaćuje u novcu ili se daje u robi.

Poklon povodom Novogodišnjih i Božićnih praznika u slučaju kad roditelji koji imaju zajedničko dete ili decu, rade kod istog poslodavca

Primanja zaposlenog po osnovu poklona koji se od strane poslodavca daje deci svojih zaposlenih, starosti do 15 godina, povodom Nove godine i Božića predstavlja primanje zaposlenog po osnovu radnog odnosa, u skladu sa Zakonom o radu. Postavlja se pitanje da li to pravo može da ostvari pojedinačno svaki roditelj za zajedničko dete ili decu, ako su sticajem okolnosti oba roditelja zaposlena kod istog poslodavca.

Smatramo da ostvarivanje ovog prava ili mogućnosti, pod jednakim uslovima treba da bude obezbeđeno za sve zaposlene, jer se odnosi na lično primanje zaposlenog iz radnog odnosa povodom Novogodišnjih i Božićnih praznika, po osnovu poklona koje poslodavac daje deci zaposlenih. Suprotno bi značilo dovođenje u neravnopravan položaj na ostvarivanje propisanih prava iz radnog odnosa zaposlenog kao pojedinca u odnosu na ostale zaposlene. Naime, propisano poresko oslobođenje odnosi se na primanje svakog zaposlenog ponaosob po osnovu poklona deci u visini neoporezivog godišnjeg iznosa po jednom detetu zaposlenog, pa prema tome činjenica da lica zaposlena kod istog poslodavaca imaju zajedničko dete (decu) nije od značaja na ostvarivanje prava na neoporezivi iznos.

Praktično, kad oba bračna druga rade kod istog poslodavca, svaki od njih kao zaposleni ima pravo na poklon povodom Nove godine ili Božića za dete, odnosno za decu.

Pravo na poklon povodom Novogodišnjih i Božićnih praznika u slučaju kad zaposleni roditelji sa nepunim radnim vremenom kod dva ili više poslodavca

Polazeći od navedene odredbe člana 119. stav 2. Zakona o radu, kojom je data mogućnost poslodavcu da obezbedi davanje poklona za Božić i Novu godinu deci zaposlenog gde se ne uslovljava vrednost poklona i neoporezivi iznos u odnosu na vrstu zaposlenja, tj. da li je zaposleni u stalnom radnom odnosu ili je na određeno vreme ili radi sa punim ili nepunim radnim vremenom, već je uslovno utvrđeno da je samo zaposlen kod poslodavca koji daje poklone. To znači da pravo na poklon za Božić i Novu godinu imaju svi zaposleni koji su u periodu davanja poklona u radnom odnosu kod poslodavca koji daje poklone, nezavisno od dužine radnog vremena za koje je zasnovan radni odnos.

Neoporezivi iznos od 9.031 dinara godišnje po jednom detetu se odnosi na poslodavca, a ne na zaposlenog, jer ako poslodavac daje poklone u većem iznosu od propisanog neoporezivog na razliku preko neoporezivog plaća porez na zarade.

Ukoliko jedan zaposleni radi sa nepunim radnim vremenom kod dva ili više poslodavca, po našem mišljenju, po osnovu radnog odnosa, kod svakog poslodavca ima pravo na poklon deci za Božić i Novu godinu do neoporezivog iznosa, odnosno u vrednosti poklona koje poslodavac daje i ostalim zaposlenima, s obzirom da zakonom nije drukčije određeno.

Uslovi za obezbeđivanje poklona deci drugih lica koja nisu u radnom odnosu kod poslodavca

Odredbom člana 119. Zakona o radu, omogućeno je davanje poklona do neoporezivog iznosa samo deci zaposlenog kod poslodavca, što znači ne i deci bivših zaposlenih ili deci poslovnih partnera poslodavca, odnosno deci drugih lica koji nisu u radnom odnosu kod poslodavca (npr. deci poslovnih partnera ili penzionera). Međutim, zakon takvu mogućnost ne zabranjuje, te ukoliko poslodavac obezbedi i daje poklone i deci zaposlenih koja nisu više u radnom odnosu kod njega ili deci poslovnih partnera, odnosno drugim licima, takav oblik davanja smatra se ostalim prihodima koji po svojoj prirodi čine dohodak fizičkog lica i oporezuje se u skladu sa članom 85. Zakona o porezu na dohodak građana. Dakle, na ceo iznos ovakvog poklona plaća se porez 20% na oporezivi prihod koji se dobije kada se od bruto poklona umanje normirani troškovi od 20%. Preračun na bruto vrši se primenom koeficijenta 1,19047619.