1. Amortizacija stalnih sredstava kao rashod u poreskom bilansu

Prilikom utvrđivanja oporezive dobiti kao osnovice poreza na dobit pravnih lica, amortizacija stalnih sredstava priznaje se kao rashod u iznosu i na način utvrđen Zakonom o porezu na dobit pravnih lica (“Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 43/2003, 84/2004, 18/2010, 101/2011, 119/2012, 47/2013, 108/2013, 68/2014 – dr. zakon, 142/2014, 91/2015 – autentično tumačenje i 112/2015 – dalje: Zakon). To znači da se iznos amortizacije iskazan u bilansu uspeha kao rashod (utvrđena u skladu sa propisima o računovodstvu), ne priznaje kao rashod u poreskom bilansu, već se poreski priznat rashod amortizacije utvrđuje u skladu sa pravilima utvrđenim Zakonom. To se postiže iskazivanjem obračunate računovodstvene amortizacije na rednom broju 18. poreskog bilansa (Obrazac PB 1), a poreske amortizacije na rednom broju 19. poreskog bilansa. To dalje znači da se oporeziva dobit uvećava za iznos računovodstvene, a umanjuje za iznos poreske amortizacije.

Pored Zakona utvrđivanje i iskazivanje poreske amortizacije uređeno je i:

– Pravilnikom o načinu razvrstavanja stalnih sredstava po grupama i načinu utvrđivanja amortizacije za poreske svrhe (“Sl. glasnik RS”, br. 116/2004 i 99/2010 – dalje: Pravilnik o poreskoj amortizaciji) i

– Pravilnikom o sadržaju poreskog bilansa i drugim pitanjima od značaja za način utvrđivanja poreza na dobit pravnih lica (“Sl. glasnik RS”, br. 20/2014 i 41/2015 – dalje: Pravilnik o poreskom bilansu).

Za utvrđivanje stalnih sredstava za koja se obračunava poreska amortizacija od značaja je i Opšti akt obveznika, npr. Pravilnik o računovodstvenim politikama dalje: Opšti akt obveznika.

Zakonom (čl. 10. i 10a) je propisano da se amortizacija stalnih sredstava priznaje kao rashod u iznosu i na način utvrđen tim zakonom, definisan je pojam stalnih sredstava, propisano je pet amortizacionih grupa u koje se stalna sredstva razvrstavaju, propisane su amortizacione stope koje se primenjuju za svaku grupu sredstava, metode obračuna poreske amortizacije i na koje grupe sredstava se primenjuju, kao i način na koji se utvrđuje osnovica za obračun poreske amortizacije u slučaju kada je stalno sredstvo nabavljeno od povezanog lica iz člana 59. Zakona.

Pravilnikom o poreskoj amortizaciji su bliže uređeni način razvrstavanja stalnih sredstava po grupama i način utvrđivanja poreske amortizacije.

Pravilnikom o poreskom bilansu uređeno je utvrđivanje osnovice poreza na dobit pravnih lica u Obrascu PB 1 – Poreski bilans obveznika poreza na dobit pravnih lica – dalje: Obrazac PB 1. Članom 3. stav 1. tačka 1) Pravilnika o poreskom bilansu, uređeno je da se pri utvrđivanju osnovice poreza na dobit u Poreskom bilansu polazi od dobiti iz bilansa uspeha – njenim iskazivanjem na r. br. 1. Obrasca PB 1. Kako je dobit iz bilansa uspeha utvrđena na osnovu rashoda u kojima su sadržani i rashodi računovodstvene amortizacije, koji se ne priznaju u poreske svrhe, potrebno je zameniti ih rashodima poreske amortizacije. Znači, potrebno je dobit iz bilansa uspeha uvećati za računovodstvenu amortizaciju i umanjiti za poresku amortizaciju, kako smo već naveli na početku ovog teksta. Naravno, treba imati u vidu da se osim korekcije po osnovu amortizacije, u poreskom bilansu vrše i druge korekcije po osnovu drugihprihoda i rashoda koji se ne priznaju ili se drugačije priznaju u poreskom bilansu saglasno odredbama Zakona.

Napominjemo poslednje izmene Zakona, koje su izvršene u decembru 2015. godine Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dobit pravnih lica (“Sl. glasnik RS”, br. 112/2015), ne utiču na utvrđivanje poreske amortizacije za 2015. godinu.

Opštim aktom obveznika, neophodno je da budu definisani vrednosni kriterijumi za priznavanje i razgraničavanje stalnih sredstava od obrtnih sredstava (od čega zavisi da li sredstvo podleže obračunu poreske amortizacije), o čemu će u nastavku biti više reči.

1.1 Stalna sredstva koja podležu obračunu poreske amortizacije

Saglasno odredbama člana 10. Zakona, stalna sredstva za koja se obračunava poreska amortizacija obuhvataju materijalna sredstva čiji je vek trajanja duži od jedne godine i koja se saglasno propisima kojima se uređuje računovodstvo i MRS, odnosno MSFI i MSFI za MSP, u poslovnim knjigama obveznika priznaju kao stalna sredstva, osim prirodnih bogatstava koja se ne troše, kao i nematerijalna sredstva, osim goodwill-a.

Prema tome, stalnim sredstvima za koja se utvrđuje poreska amortizacija smatraju se:

materijalna sredstva čiji je vek trajanja duži od jedne godine i koja se, saglasno propisima kojima se uređuje računovodstvo, u poslovnim knjigama obveznika priznaju kao stalna sredstva i

nematerijalna sredstva.

Izuzetak predstavljaju prirodna bogatstva koja se ne troše i goodwill za koja se poreska amortizacija ne obračunava i ne priznaje kao rashod u poreskom bilansu.

Iz navedene zakonske odredbe proizlazi da su bitni uslovi da bi se nabavljeno materijalno sredstvo razvrstalo kao stalno sredstvo koje podleže obračunu amortizacije:

da mu je vek trajanja duži od jedne godine i

da se u poslovnim knjigama obveznika evidentira kao osnovno sredstvo, odnosno kao nematerijalno ulaganje.

Za potrebe poreske amortizacije, značajno je da li je prilikom nabavke sredstvo razvrstano kao osnovno sredstvo ili kao obrtno sredstvo (rezervni delovi, alat i sitan inventar), odnosno kao nematerijalna imovina. Kriterijumi za razvrstavanje na osnovna sredstva su:

– da je vek trajanja nabavljenog sredstva duži od godinu dana i

– da je ispunjen kriterijum značajnosti propisan Opštim aktom obveznika.

Podsećamo da je izmenama Zakona o porezu na dobit pravnih lica (“Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 43/2003, 84/2004, 18/2010 i 101/2011), koje su izvršene u decembru 2012. godine Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dobit pravnih lica (“Sl. glasnik RS”, br. 119/2012 – dalje: Izmene Zakona), u članu 10. stav 2. ovog zakona, brisan propisani vrednosni kriterijum za razvrstavanje nabavljenih sredstava u stalna sredstva ili sitan inventar u visini prosečne mesečne bruto zarade po zaposlenom u Republici, prema poslednjem objavljenom podatku Republičkog zavoda za statistiku. Nakon brisanja Zakonom propisanog vrednosnog kriterijuma, obveznici počevši od 2013. godine razvrstavanje nabavljenih stalnih sredstava za potrebe obračuna poreske amortizacije vrše prema odredbama svog opšteg akta.

Prema odredbi člana 8. Pravilnika o poreskoj amortizaciji, ne obračunava se amortizacija za stalna sredstva koja se po propisima koji uređuju računovodstvo vode kao zalihe.

1.2 Razvrstavanje stalnih sredstava u amortizacione grupe

Prema odredbi člana 10. stav 3. Zakona, stalna sredstva se razvrstavaju u pet grupa sa sledećim amortizacionim stopama:

1) I grupa 2,5%;

2) II grupa 10%;

3) III grupa 15%;

4) IV grupa 20%;

5) V grupa 30%.

Stalna sredstva razvrstana u I grupu jesu nepokretnosti, dok su sva ostala stalna sredstva razvrstana u grupe II do V.

Amortizacija za stalna sredstva razvrstana u I grupu utvrđuje se primenom proporcionalne metode, na osnovicu koju čini nabavna vrednost sredstva, za svako stalno sredstvo posebno, a u slučaju kada su stalna sredstva iz ove grupe stečena u toku poreskog perioda, utvrđuje se primenom proporcionalne metode srazmerno vremenu od kada je započet obračun amortizacije do kraja poreskog perioda.

Amortizacija za stalna sredstva razvrstana u grupe II-V utvrđuje se primenom degresivne metode na vrednost sredstava razvrstanih po grupama. Osnovicu za poresku amortizaciju za ova sredstva u prvoj godini čini nabavna vrednost, a u narednim periodima neotpisana vrednost.

Razvrstavanje sredstava po poreskim amortizacionim grupama prvi put je primenjeno na iskazano stanje osnovnih sredstava u računovodstvu na dan 31.12.2003. godine. Sva osnovna sredstva koja su imala sadašnju vrednost na dan 31.12.2003. godine, izuzev nekretnina koje su namenjene prodaji i koje su se od 1.1.2004. godine vodile na zalihama, razvrstana su u navedene poreske grupe, nezavisno od njihove nabavne vrednosti. Za nabavljena sredstva posle 1.1.2004. godine, pa sve do 31.12.2012. godine, razvrstavanje za poreske svrhe je vršeno u skladu sa Zakonom propisanim vrednosnim kriterijumom (prosečna zarada u privredi Republike prema poslednjem objavljenom podatku nadležnog organa za statistiku). Od 1.1.2013. godine razvrstavanje za svrhu obračuna poreske amortizacije vrši se u skladu sa vrednosnim kriterijumom utvrđenim Opštim aktom obveznika.

  1. Poreska amortizacija za stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu

Stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu jesu nepokretnosti. Prema Pravilniku o poreskoj amortizaciji, u prvu amortizacionu grupu su razvrstane sledeće nepokretnosti:

  1. Asfaltne površine
  2. Avionske piste
  3. Brane za akumulaciju voda
  4. Cevi za gasovod
  5. Dokovi za vezivanje brodova
  6. Elektrane
  7. Električni dalekovodi
  8. Eskalatori – pokretne stepenice
  9. Hangari
  10. Lukobrani
  11. Marine
  12. Mostovi
  13. Nadvožnjaci i vijadukti
  14. Naftovodi
  15. Odvodni i dovodni kanali
  16. Parking površine
  17. Putevi i auto-putevi
  18. Ribnjaci
  19. Skladišta i rezervoari
  20. Sportski objekti (stadioni, bazeni, sportske hale i dr.)
  21. Silosi na poljoprivrednim dobrima
  22. Tuneli
  23. Vodovodi i cevovodi
  24. Železnička infrastruktura
  25. Zgrade
  26. Sve ostale nepomenute nepokretnosti
Stopa amortizacije za prvu amortizacionu grupu je 2,5%. Amortizacija se utvrđuje primenom proporcionalne metode, za svako stalno sredstvo posebno.

Imajući u vidu odredbe člana 10. Zakona, poreska amortizacija se obračunava za sve nekretnine koje se po MRS smatraju stalnim sredstvima, tj. i za nekretnine za redovno poslovanje i za investicione nekretnine (nezavisno od toga što nekretnine koje se vrednuju po metodi fer vrednosti ne podležu obračunu računovodstvene amortizacije), osim prirodnih bogatstava koja se ne troše.

To dalje znači da se poreska amortizacija ne obračunava na nekretnine pribavljene radi prodaje, koje se evidentiraju na računima grupe 14 – Stalna sredstva namenjena prodaji.

2.1 Početak i prestanak obračuna poreske amortizacije za sredstva koja se razvrstavaju u prvu amortizacionu grupu (nepokretnosti)

Poreska amortizacija za stalna sredstva razvrstana u prvu grupu, a koja su stečena u toku poreskog perioda, utvrđuje se primenom proporcionalne metode srazmerno vremenu od kada je započet obračun amortizacije do kraja poreskog perioda. Obračun amortizacije započinje od dana kada stalna sredstva, saglasno propisima o računovodstvu, postanu raspoloživa za korišćenje.

Za stalna sredstva iz ove grupe, otuđena u toku poreskog perioda, poreska amortizacija se obračunava do dana otuđenja tog sredstva.

Prema našem mišljenju, obveznici koji u skladu sa propisima o računovodstvu vrše reklasifikovanje nekretnina sa računa grupe 02 – Nekretnine, postrojenja i oprema na račune grupe 14 – Stalna sredstva namenjena prodaji (entiteti koji primenjuju pune standarde), poresku amortizaciju za ta sredstva obračunavaju i nakon reklasifikacije, tj. do momenta prodaje, tj. otuđenja (praktično reklasifikovanje stalnog sredstva na račune grupe 14 nema uticaja na poresku amortizaciju). Međutim, s obzirom da ovo pitanje nije precizno uređeno Pravilnikom o poreskoj amortizaciji, kao i da su odredbe člana 3. stav 5. i člana 8. navedenog pravilnika na neki način u koliziji, moguća su i drugačija tumačenja, tj. tumačenja da u momentu reklasifikacije na račune grupe 14 treba obustaviti obračun poreske amortizacije. Naše mišljenje je da je intencija odredbe člana 8. Pravilnika o poreskoj amortizaciji ta da se poreska amortizacija ne obračunava samo na ona stalna sredstva koja se inicijalno vode kao zalihe.

Pored toga, iako to nije izričito propisano Zakonom i Pravilnikom o poreskoj amortizaciji, mišljenja smo da se obračun poreske amortizacije stalnih sredstava razvrstanih u prvu amortizacionu grupu prekida i u slučaju kada je sredstvo u potpunosti otpisano u skladu sa poreskim propisima. S obzirom da je stopa poreske amortizacije za ova sredstva 2,5% i da se primenjuje proporcionalna metoda otpisa, stalno sredstvo se poreski amortizuje za 40 godina (100/2,5).

Prema tome, obračun poreske amortizacije za sredstva iz prve grupe se obustavlja kada je nepokretnost otuđena ili je u potpunosti otpisana u skladu sa poreskim propisima.

Kako obračun poreske amortizacije započinje od dana kada je nepokretnost stavljena u upotrebu i obračunava se do dana otuđenja, proizilazi da se obračun amortizacije vrši na dnevnom nivou za mesec u kom je nepokretnost postala raspoloživa za upotrebu, odnosno za mesec u kom je izvršeno otuđenje.

Podsećamo da je za obračun računovodstvene amortizacije moguće opštim aktom o računovodstvu urediti da se amortizacija obračunava od početka meseca u kom je sredstvo postalo raspoloživo za upotrebu, ili od početka narednog meseca. Iako ova mogućnost nije propisana za obračun poreske amortizacije, zbog jednostavnosti obračuna obveznik može odlučiti da obračuna poresku amortizaciju na mesečnom nivou, ukoliko to znači da je na sopstveni teret obračunao niži iznos poreske amortizacije (npr. obveznik je nepokretnost otuđio 13. juna, i obračun poreske amortizacije vrši sa 31. majem – ne računa poresku amortizaciju za 13 dana u junu, čime je obračunao poresku amortizaciju u nižem iznosu na sopstveni teret).

2.2 Osnovica za obračun poreske amortizacije za sredstva koja se razvrstavaju u prvu amortizacionu grupu (nepokretnosti)

Zakonom je uređeno da se poreska amortizacija za stalna sredstva razvrstana u prvu grupu utvrđuje primenom proporcionalne metode, na osnovicu koju čini nabavna vrednost sredstva, za svako stalno sredstvo posebno. Isto je propisano i Pravilnikom o poreskoj amortizaciji (član 3. st. 1. i 2.).

Odredbom člana 9. Pravilnika o poreskoj amortizaciji propisano je da osnovicu za amortizaciju stalnih sredstava na dan 1. januara 2004. godine kod pravnih lica koja primenjuju međunarodne računovodstvene standarde od 1. januara 2004. godine čini neotpisana vrednost stalnih sredstava utvrđena na dan 31. decembra 2003. godine, u skladu sa propisima o računovodstvu koji su se primenjivali na godišnje finansijske izveštaje za 2003. godinu.

U vezi sa navedenim u početku primene poreske amortizacije javila se dilema šta je u stvari osnovica na koju će se primeniti propisana stopa prilikom utvrđivanja poreske amortizacije za sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu – nabavna ili neotpisana vrednost.

Po navedenom pitanju Ministarstvo finansija je dalo Objašnjenje, br. 430-07-55/2005-04 od 5.10.2005. godine, gde je iznelo stav da se navedena odredba ne primenjuje na stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu.

Iz Objašnjenja Ministarstva finansija, br. 430-07-55/2005-04 od 5.10.2005. godine
“…Članom 9. Pravilnika o načinu razvrstavanja stalnih sredstava po grupama i načinu utvrđivanja amortizacije za poreske svrhe (“Sl. glasnik RS”, br. 116/2004 – dalje: Pravilnik), uređeno je da osnovicu za amortizaciju stalnih sredstava na dan 1. januara 2004. godine kod pravnih lica koja primenjuju MRS od 1. januara 2004. godine, čini neotpisana vrednost stalnih sredstava utvrđena na dan 31. decembra 2003. godine, u skladu sa propisima o računovodstvu koji su se primenjivali na godišnje finansijske izveštaje za 2003. godinu.

Odredba člana 9. Pravilnika može se odnositi samo na stalna sredstva razvrstana u grupe II – V, s obzirom da osnovicu za amortizaciju za stalna sredstva razvrstana u I grupu čini nabavna vrednost stalnog sredstva.”

U skladu s navedenim, osnovicu za obračun poreske amortizacije za sredstva koja se svrstavaju u prvu amortizacionu grupu (nepokretnosti) čini:

– nabavna vrednost na dan 31.12.2003. godine,

– nabavna vrednost utvrđena u momentu nabavke, za nepokretnosti nabavljane od 2004. godine do danas.

To takođe znači da ni na početku primene obračuna poreske amortizacije na osnovicu za obračun amortizacije nije mogla uticati procena nepokretnosti po fer vrednosti, jer i u slučaju da su obveznici u skladu sa svojim opštim aktom o računovodstvu vršili procenu nepokretnosti po fer vrednosti, kao osnovica za obračun poreske amortizacije je morala biti uzeta nabavna vrednost na dan 31.12.2003. godine.

Iz Objašnjenja Ministarstva finansija, br. 430-07-55/2005-04 od 5.10.2005. godine
“…Nabavnu vrednost stalnog sredstva u knjigovodstvu obveznika u skladu sa propisima o računovodstvu i MRS 16 – Nekretnine, postrojenja i oprema čine: fakturna vrednost dobavljača, odgovarajući porezi (ukoliko konkretan promet nije oslobođen plaćanja tih poreza), direktni troškovi nabavke, direktni troškovi dovođenja u stanje funkcionalne pripravnosti i sl.

Osim toga, nabavnu vrednost stalnog sredstva (trošak nabavke) mogu činiti i kamate i drugi troškovi pozajmljivanja pod uslovima predviđenim MRS 23 – Troškovi pozajmljivanja, odnosno ukoliko se mogu neposredno pripisati sticanju, izgradnji ili izradi tog sredstva.

Ukoliko je obveznik u skladu sa MRS, kamate i druge troškove pozajmljivanja uključio u nabavnu vrednost u svom knjigovodstvu, tako iskazana nabavna vrednost (trošak nabavke) priznaje se i kao nabavna vrednost u smislu člana 10. Zakona…”

Posebna pravila za utvrđivanje osnovice za obračun poreske amortizacije propisana su za slučaj kada je stalno sredstvo nabavljeno od lica koje se, u smislu člana 59. Zakona, smatra povezanim licem sa obveznikom.

Naime, prema odredbama člana 10a Zakona, ukoliko je nepokretnost nabavljena iz transakcije sa povezanim licem iz člana 59. ovog zakona, osnovicu za poresku amortizaciju čini manji od sledeća dva iznosa:

1) transferna nabavna cena stalnog sredstva u smislu člana 59. ovog zakona;

2) nabavna cena stalnog sredstva utvrđena primenom principa “van dohvata ruke” u smislu čl. 60. i 61. ovog zakona.

Za stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu koja su stečena putem statusne promene, nabavna vrednost u tekućem poreskom periodu je neotpisana vrednost tih sredstava na dan statusne promene kod obveznika koji ih prenosi putem statusne promene, utvrđena na način da se nabavna vrednost tih sredstava umanjuje za pripadajući iznos poreske amortizacije svakog prenetog sredstva (član 4a Pravilnika o poreskoj amortizaciji).

2.3 Uticaj naknadnih ulaganja u nepokretnosti na osnovicu za obračun poreske amortizacije

Odredbom člana 3. stav 4. Pravilnika o poreskoj amortizaciji, propisano je da se poreska amortizacija za nepokretnosti na kojima su, u skladu sa propisima o računovodstvu i reviziji i MRS, odnosno MSFI izvršena naknadna ulaganja, koja se uključuju u vrednost nepokretnosti u smislu povećanja njene knjigovodstvene vrednosti, obračunava po opštim pravilima (propisanim odredbama st. 1. do 3. ovog člana).

Prema tome, u slučaju kada obveznik izvrši dodatna ulaganja koja ispunjavaju uslov da budu u poslovnim knjigama evidentirana kao povećanje vrednosti te nepokretnosti, vrednost tih dodatnih ulaganja se uključuje u osnovicu za obračun poreske amortizacije od momenta kada su izvršena ulaganja postala raspoloživa za upotrebu, do dana kada su u celosti otpisana ili otuđena.

Prilikom obračuna poreske amortizacije za nepokretnost na kojoj je urađeno dodatno ulaganje, u godini u kojoj je ulaganje izvršeno obračun poreske amortizacije treba vršiti odvojeno za nepokretnost, a odvojeno za izvršeno ulaganje, zbog različitih perioda za koje se obračun poreske amortizacije vrši (za nepokretnost za celu godinu a za ulaganje od dana kada je ulaganje postalo raspoloživo za upotrebu pa do kraja poreskog perioda). U narednim poreskim periodima moguće je vrednost dodatnih ulaganja pripisati nabavnoj vrednosti nepokretnosti, jer će se dalje poreska amortizacija i za nepokretnost i za dodatno ulaganje vršiti za isti period.

2.4 Način obračuna poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu i obaveza dostavljanja dokumentacije o obračunu

Pravilnikom o poreskoj amortizaciji nije propisanobrazac za obračun poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu. Takođe, ni Zakonom ni Pravilnikom nije propisana obaveza dostavljanja dokumentacije (u praksi se odomaćio tzv. Obrazac OA-1 koji nije propisan već je kreiran u praksi) o obračunu poreske amortizacija za stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu. U svakom slučaju, ta dokumentacija (npr. tzv. obrazac OA-1) ne može se dostaviti elektronskim putem, već samo u papirnom obliku, neposredno ili putem pošte. Obveznici treba sami da odluče da li će dokument o obračunu amortizacije za prvu amortizacionu grupu uopšte dostavljati poreskom organu uz poresku prijavu (ponavljamo, ta obaveza nije propisana ali se u praksi najčešće predavao). U svakom slučaju, obveznik je dužan da predmetnu dokumentaciju dostavi na zahtev nadležnog poreskog organa.

Kako obveznici sami treba da kreiraju dokument o obračunu poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu, u nastavku dajemo model ovog dokumenta – Obrazac OA-1.

Obrazac OA-1
(PIB)
(Naziv obveznika)
(Sedište)
(Opština)

OBRAČUN PORESKE AMORTIZACIJE ZA PRVU AMORTIZACIONU GRUPU

Redni broj  Stalno sredstvo Stanje pre amortizacije Broj dana korišćenja  Stopa (%) Obračunata amortizacija
(3 x 6 x 7 / 365)
Stanje posle amortizacije
Nabavna vrednost Ispravka vrednosti Neotpisana vrednost
(3 – 4)
Ispravka vrednosti
(4 + 8)
Neotpisana vrednost
(3 – 9)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Stanje na dan: _______________

 

(Datum obračuna) Obračunao
_____________ _______________

U nastavku dajemo primer obračuna poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u prvu amortizacionu grupu.

Primer:
Na dan 1.1.2015. godine u poreskoj evidenciji obveznika, iskazani su podaci o nepokretnostima obveznika, prema sledećem:

Red. br. Stalno sredstvo Nabavna vrednost Ispravka vrednosti Neotpisana vrednost
1 2 3 4 5
1 Poslovni prostor 1 12.000.000,00 900.000,00 11.100.000,00
2 Poslovni prostor 2 7.000.000,00 1.050.000,00 5.950.000,00
Svega 19.000.000,00 1.950.000,00 17.050.000,00

– U maju 2015. godine kupljen je poslovni prostor 3 čija je nabavna vrednost 9.300.000,00 dinara, koji je stavljen u upotrebu 1.06.2015. godine;

– Dana 10. avgusta 2015. godine prodat je poslovni prostor 1;

– U junu 2015. godine izvršeno je dodatno ulaganje u poslovni prostor 2 koje se priznaje u skladu sa MRS/MSFI u iznosu od 1.100.000,00 dinara. Dodatno ulaganje je postalo raspoloživo za upotrebu od 1. jula 2015. godine.

Obračun poreske amortizacije za 2015. godinu za nepokretnosti razvrstane u prvu amortizacionu grupu, izvršen je na Obrascu OA-1:

Obrazac OA-1

R. br. Stalno sredstvo Stanje pre obračuna amortizacije Br. dana korišćenja Stopa amortizacije Obračunata amortizacija Stanje posle obračuna amortizacije
Nabavna vrednost Ispravka vrednosti Neotpisana vrednost Ispravka vrednosti Neotpisana vrednost
1 2 3 4 5=(4-5) 6 7 8=(3x7x6/365) 9=(4+8) 10=(3-9)
1 Poslovni prostor 1 12.000.000 900.000 11.100.000 221 2,50% 181.643
2. Poslovni prostor 2 7.000.000 1.050.000 5.950.00 365 2,50% 175.000 1.225.000 5.775.000
3 Dodatno ulaganje 1.100.000 1.100.000 184 2,50% 13.863 13.863 1.806.137
4 Poslovni prostor 3 9.300.000 9.300.000 214 2,50% 136.315 136.315 9.163.685
UKUPNO: 506.821

U Obrazac OA-1 podaci su uneti na sledeći način:

U kolone 3, 4 i 5 – Stanje pre obračuna amortizacije, preuzeti su podaci iz poreske evidencije iz 2014. godine o nabavnoj, otpisanoj i sadašnjoj vrednosti i iskazana nabavna vrednost dodatnog ulaganja i novonabavljene nepokretnosti (u kom slučaju je podatak iz kolone 3 iskazan i u koloni 5).

U kolonu 6 – Broj dana korišćenja, iskazani su podaci o vremenu korišćenja nepokretnosti, odnosno dodatnog ulaganja u 2015. godini.

Kako se u skladu sa Pravilnikom o poreskoj amortizaciji poreska amortizacija za nepokretnosti otuđene u toku poreskog perioda, obračunava do dana otuđenja – za prodatu nepokretnost, obveznik je u redu 1, u koloni 6 iskazao podatak od 221 dana korišćenja nepokretnosti u 2015. godini. Kada obveznik u toku godine otuđi nepokretnost, u Obrascu OA-1 vrši obračun poreske amortizacije za period korišćenja od početka godine do dana otuđenja, a naredne godine ne iskazuju se podaci o vrednostima otuđene nepokretnosti.

Za dodatno ulaganje je obveznik zbog kraćeg perioda za koji se obračunava poreska amortizacija, iskazao dodatno ulaganje posebno u 3. redu, u odnosu na 2. red u kom su iskazani podaci o nabavnoj, otpisanoj i sadašnjoj vrednosti vrednost nepokretnosti na kojoj je dodatno ulaganje izvršeno. Za dodatno ulaganje je poreska amortizacija obračunata za 184 dana (od 1. jula do kraja godine) dok je za nepokretnost na kojoj je izvršeno dodatno ulaganje period za obračun poreske amortizacije 12 meseci. U narednoj godini, u koloni 3, 4 i 5 će biti zbirno iskazane vrednost nepokretnosti i dodatnog ulaganja, iz razloga što će period obračuna poreske amortizacije biti isti.

U redu 4, kolona 6 – obveznik je za nabavljeni poslovni prostor iskazao 214 dana korišćenja u 2015. godini – što odgovara periodu korišćenja poslovnog prostora, od dana stavljanja u upotrebu 1.06.2015. do kraja godine.

U koloni 7 – Stopa amortizacije, iskazana je propisana stopa za poresku amortizaciju za prvu grupu od 2,5%.

U koloni 8 – Obračunata amortizacija, iskazuje se iznos obračunate poreske amortizacije, po formuli: Poreska amortizacija = (nabavna vrednost x 2,5% x broj dana korišćenja / 365 dana).

U koloni 9 Stanje ispravke vrednosti posle obračunate amortizacije, podaci se izračunavaju sabiranjem ispravke vrednosti koja je iskazana po početnom stanju i obračunate poreske amortizacije (zbir podataka iz kolona 4 i 8)

U koloni 10 – Neotpisana vrednost, utvrđuje se kao razlika nabavne vrednosti (iz kolone 3) i ukupne ispravke vrednosti (iz kolone 9).

Napominjemo, kolone 4, 5, 9 i 10 u modelu obrasca OA-1 nisu neophodne za obračun amortizacije već se mogu kreirati radi boljeg pregleda, a u cilju kontinuiranog praćenja stepena poreske amortizovanosti stalnog sredstva.

Još jednom podsećamo da Obrazac OA-1 nije propisan Pravilnikom o poreskoj amortizaciji i da ga obveznik može samostalno kreirati u cilju da omogući ispravan obračun, preglednost podataka i laku kontrolu podataka po obračunatoj amortizaciji.

 

  1. Poreska amortizacija za stalna sredstva razvrstana u grupe II do V

Stalna sredstva razvrstana u grupe II do V prema Pravilniku o poreskoj amortizaciji su:

Broj grupe Vrsta stalnih sredstava Amortizaciona stopa
II 1. Avioni

2. Automobili

3. Brodovi i ostali plovni objekti

4. Klima uređaji

5. Liftovi

6. Bojleri

7. Nameštaj u brodovima

8. Medicinska oprema

9. Ograde

10. Oprema za kancelariju

11. Oprema za proizvodnju i distribuciju solarne energije

12. Oprema za proizvodnju i distribuciju električne energije, gasa, toplote i vode

13. Vagoni

14. Vinogradi

15. Voćnjaci

16. Nematerijalna ulaganja (koncesije, licence, patenti, žigovi, modeli, autorska prava, franšiza i druga prava)

10%
III 1. Alat i inventar

2. Autobusi

3. Oprema za termo elektrane

4. Oprema za proizvodnju mleka i mlečnih proizvoda

5. Fiskalne kase

6. Fliperi

7. Hladnjače za povrće

8. Kalkulatori

9. Kamioni i prikolice

10. Laboratorijska oprema

11. Mašine za čišćenje žitarica

12. Oprema za fotokopiranje

13. Nameštaj koji nije pomenut na drugim mestima

14. Oprema za istraživanje

15. Postrojenja za pravljenje betona

16. Pokretna oprema za proizvodnju električne energije (agregati i sl.)

17. Radari

18. Televizijske antene

19. Sva ostala stalna sredstva (osim nepokretnosti) koja nisu posebno naznačena u grupama II do V

15%
IV 1. Nameštaj u avionima

2. Oprema za kontrolu zagađenja vazduha i vode – nelicencirana

3. Oprema za emitovanje radio i TV programa

4. Oprema za naftne bušotine

5. Oprema za obradu rude

6. Rezervni delovi za avione

7. Telegrafska i telefonska oprema (žice i razni kablovi)

20%
V 1. Automobili za iznajmljivanje ili lizing i taksi vozila

2. Bilbordovi

3. Branici za puteve i pruge

4. Električne reklame

5. Elektronska oprema za procesiranje podataka (kompjuteri) i sistemski i aplikacioni softveri

6. Oprema za informatičku infrastrukturu (Yupak, Internet)

7. Filmovi

8. Televizijske reklame i spotovi

9. Građevinska pokretna oprema

10. Kalupi za livenje

11. Knjige u biblioteci koje se iznajmljuju

12. Industrijski noževi

13. Oprema za seču drveća

14. Platno (tepisi, zastori, zavese, itisoni i sl.)

15. Pokretna oprema koja koristi električnu energiju (bušilica, brusilica i sl.)

16. Pokretni kampovi

17. Skeneri za bar kod

18. Traktori

19. Uniforme

20. Video igre – na novčić

21. Video trake, CD, DVD i sl.

22. Osnovno stado

30%

Obračun poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u grupe II do V, vrši se primenom degresivne metode na ukupnu vrednost sredstava razvrstanih po pojedinoj grupi, primenom propisanih stopa za obračun poreske amortizacije.

3.1 Početak i prestanak obračuna poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u grupe II do V

Obračun poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u grupe II do V počinje u periodu u kom je stalno sredstvo stavljeno u upotrebu. To znači, ukoliko je sredstvo nabavljeno i stavljeno u upotrebu u 2015. godini, biće uključeno u obračun poreske amortizacije. Međutim, ukoliko je sredstvo nabavljeno u 2015. godini, ali do kraja godine nije stavljeno u upotrebu, to sredstvo neće biti uključeno u obračun poreske amortizacije.

Datum stavljanja osnovnog sredstva u upotrebu ne utiče na visinu obračunate poreske amortizacije. U skladu sa Zakonom i Pravilnikom o poreskoj amortizaciji nabavna vrednost sredstva uvećava saldo grupe za poresku amortizaciju, i u tom smislu – bilo da je sredstvo stavljeno u upotrebu 1. januara ili 31. decembra – njegova nabavna vrednost će biti sadržana u saldu grupe, na koji način je obuhvaćeno obračunom poreske amortizacije.

Obračun poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u grupe II do V prestaje u poreskom periodu kada se otuđi stalno sredstvo (saldo grupe se umanjuje za vrednost otuđenog sredstva kako smo naveli u prethodnoj tački).

Prema našem mišljenju, obveznik koji u skladu sa propisima o računovodstvu, na osnovu odluke o prodaji stalnog sredstva, ima obavezu da reklasifikuje stalno sredstvo na stalna sredstva namenjena prodaji (entiteti koji primenjuju pune standarde), u periodu kada je izvršio reklasifikaciju stalnih sredstava na račune grupe 14 ne prestaje sa obračunom poreske amortizacije za to sredstvo sve do njegove prodaje, tj. otuđenja. Napominjemo, prilikom reklasifikacije stalnog sredstva na sredstva namenjena prodaji, obveznik je dužan da to stalno sredstvo testira na obezvređenje, a eventualni rashod od obezvređenja, po osnovu svođenja na neto prodajnu vrednost, ne priznaje se kao rashod u poreskom bilansu obveznika (osim ako u istom poreskom periodu i otuđi to sredstvo).

S obzirom da je obveznik koji primenjuje pune standarde dužan da predmetno stalno sredstvo ponovo reklasifikuje kao stalno sredstvo ukoliko isto ne otuđi u roku od godinu dana od dana reklasifikacije na grupu računa 14, entitet je dužan da u tom slučaju obračuna računovodstvenu amortizaciju i za period dok je to sredstvo bilo klasifikovano kao namenjeno prodaji, a tu amortizaciju, prema našem mišljenju, evidentira u poslovnim knjigama kao ispravku greške na računu 592. Međutim, tako iskazan rashod obveznik ne bi trebalo da prizna u poreskom bilansu, jer je za taj period (u kojem je stalno sredstvo reklasifikovano na račune grupe 14) trošak poreske amortizacije već priznao kao rashod u poreskom bilansu.

Kao i kod obračuna poreske amortizacije za nepokretnosti i na ovom mestu ukazujemo da su moguća i drugačija tumačenja dejstva reklasifikacije stalnih sredstava na račune grupe 14, na poresku amortizaciju, s obzirom da ovo pitanje (kako smo već naveli u delu 2.1 ovog teksta) nije precizno uređeno Pravilnikom o poreskoj amortizaciji.

Pored navedenog, obračun poreske amortizacije stalnog sredstva prestaje i u slučaju rashodovanja stalnog sredstva, što znači da se u poreskom periodu u kojem je stalno sredstvo rashodovano neotpisana vrednost tog stalnog sredstva isključuje iz salda grupe.

Iz Mišljenja Ministarstva finansija i privrede, br. 413-00-00568/2012-04 od 11.2.2013. godine:
“U slučaju kada obveznik, po isteku korisnog veka trajanja stalnih sredstava (utvrđenog u skladu sa propisima o računovodstvu i reviziji i MRS, odnosno MSFI), za koja je vršio obračun amortizacije za poreske svrhe, ta sredstva rashoduje i uništi, odnosno proda ih kao otpadni materijal, što znači da ih više ne koristi, mišljenja smo da je u tom slučaju reč o otuđenju stalnih sredstava, pa je obveznik dužan da saldo grupe u koju su ta sredstva razvrstana (III grupa u konkretnom slučaju) umanji za iznos neotpisane vrednosti predmetnih sredstava (nabavna vrednost tih sredstava umanjena za pripadajući iznos poreske amortizacije)…”

 

3.2 Osnovica za obračun poreske amortizacije stalnih sredstava razvrstanih u grupe II do V

Amortizacija za stalna sredstva razvrstana u grupe amortizacije od II do V se obračunava primenom propisane stope na osnovicu koju čini:

u prvoj godini nabavnu vrednost stalnih sredstava,

– u narednim godinama iznos neotpisane vrednosti stalnih sredstava grupe.

Osnovica za obračun poreske amortizacije za sredstva razvrstana u grupama II do V predstavlja ukupna vrednost svih sredstava razvrstanih u konkretnu amortizacionu grupu, tj. saldo grupe.

Saldo grupe utvrđuje se na kraju prethodne godine i uvećava se za vrednost pribavljenih, a umanjuje za vrednost otuđenih stalnih sredstava iz te grupe tokom godine.

Vrednost otuđenih stalnih sredstava odgovara njihovoj nabavnoj vrednosti umanjenoj za pripadajući iznos poreske amortizacije svakog otuđenog sredstva. S obzirom da se osnovna sredstva razvrstana u amortizacione grupe II do V amortizuju grupno (zbirno), prilikom otuđenja stalnog sredstva mora se izračunati neotpisana vrednost tog sredstva primenom stope poreske amortizacije po degresivnoj metodi, počev od poreskog perioda kada je to stalno sredstvo stavljeno u upotrebu.

Prema tome, da bi se utvrdila poreski neotpisana vrednost sredstava od II do V grupe potrebni su podaci o nabavnoj vrednosti sredstva, broju godina korišćenja počev od prve godine upotrebe zaključno sa godinom koja prethodi godini otuđenja, i podatak o pripadnosti amortizacionoj grupi kako bi se utvrdila stopa poreske amortizacije. U slučaju da se otuđuje sredstvo nabavljeno i dato u upotrebu pre 31.12.2003. godine, da bi se utvrdila poreski neotpisana vrednost kao nabavna vrednost uzima se računovodstvena sadašnja (neotpisana) vrednost sredstva sa stanjem na dan 31.12.2003. godine iz računovodstvene evidencije, dok se za utvrđivanje broja godina kao prva godina upotrebe uzima 2004. godina.

Prema navedenom za 2015. godinu, osnovica za obračun poreske amortizacije je:

Osnovica za poresku
amortizaciju sredstava
za 2015. g. za grupe
II do V
= Neotpisana vrednost
na kraju 2014. g.
(početni saldo grupa
II do V)
 + Vrednost sredstava stavljenih u upotrebu
tokom 2015. g.
iz grupa II do V
 – Vrednost sredstava otuđenih
iz grupa II do V tokom 2015. g.

Izuzetno, prema članu 10a Zakona, ukoliko je nepokretnost nabavljena iz transakcije sa povezanim licem iz člana 59. ovog zakona, osnovicu za poresku amortizaciju (u prvoj godini) čini manji od sledeća dva iznosa:

1) transferna nabavna cena stalnog sredstva u smislu člana 59. Zakona;

2) nabavna cena stalnog sredstva utvrđena primenom principa “van dohvata ruke” u smislu čl. 60. i 61. Zakona.

Podsećamo da je, prema odredbama člana 9. Pravilnika o poreskoj amortizaciji, osnovicu za amortizaciju stalnih sredstava na dan 1. januara 2004. godine kod pravnih lica koja su primenjivala međunarodne računovodstvene standarde od 1. januara 2004. godine, činila neotpisana vrednost stalnih sredstava utvrđena na dan 31. decembra 2003. godine, u skladu sa propisima o računovodstvu koji su se primenjivali na godišnje finansijske izveštaje za 2003. godinu.

Prema odredbi člana 4a stav 2. Pravilnika o poreskoj amortizaciji, za stalna sredstva razvrstana u grupe od II do V, koja su stečena putem statusne promene, nabavna vrednost u tekućem poreskom periodu je neotpisana vrednost tih sredstava kod obveznika koji ih prenosi putem statusne promene, utvrđena na način da se pojedinačna vrednost tih sredstava umanjuje za pripadajući iznos poreske amortizacije koji se odnosi na svako sredstvo posebno.

Za stalna sredstva razvrstana u grupe od II do V koja se u poreskom periodu prenose putem statusne promene, obveznik utvrđuje početni saldo grupe tako što iz salda grupe utvrđenog na kraju prethodnog poreskog perioda isključuje sredstva preneta putem statusne promene i to po nabavnoj vrednosti tih sredstava umanjenoj za pripadajući iznos poreske amortizacije tih sredstava (stav 3. istog člana Pravilnika o poreskoj amortizaciji).

Prema tome, kod obveznika koji u statusnoj promeni prenosi stalno sredstvo dolazi do otuđenja stalnog sredstva, pa se preostala neotpisana vrednost tog sredstva isključuje iz salda grupe tog obveznika (prema opštim pravilima).

Kod obveznika koji stalno sredstvo stiče statusnom promenom, nabavnu vrednost predstavlja neotpisana vrednost tih sredstava kod obveznika koji ih prenosi putem statusne promene, tj. vrednost po kojoj je prenosilac isključio ta sredstva iz salda grupe (vrednost za koju je prenosilac umanjio saldo grupe za svako sredstvo posebno).

Iz Mišljenja Ministarstva finansija, br. 413-00-58/2012-04 od 27.2.2012. godine
“Obračun (godišnje) poreske amortizacije stalnih sredstava razvrstanih u grupe od II do V vrši se na Obrascu OA – obračun amortizacije stalnih sredstava, i to primenom (za svaku amortizacionu grupu) propisane stope na odgovarajuću osnovicu utvrđenu u koloni 5 Obrasca OA (početni saldo grupe uvećan za pribavljena i umanjen za otuđena stalna sredstva, nezavisno od toga kada su u toku godine sredstva pribavljena ili otuđena, odnosno nezavisno od stvarne dužine korišćenja stalnog sredstva u poreskom periodu).

U skladu sa Zakonom i Pravilnikom, na isti način poreska amortizacija obračunava se i u slučaju kada je poreski period za koji se sastavlja poreski bilans kraći od kalendarske godine (između ostalog, u slučaju prestanka obavljanja delatnosti usled statusne promene), u okviru koga obveznik pribavlja ili otuđuje sredstva.

U skladu sa navedenim odredbama Zakona i Pravilnika, u slučaju kada obveznik (u toku godine) pribavi stalna sredstva putem statusne promene, na saldo grupe utvrđen u koloni 5. Obrasca OA (koju čini početni saldo grupe plus pribavljena sredstva, između ostalog i putem statusne promene na način propisan odredbom člana 4a stav 2. Pravilnika, minus otuđena sredstva tokom perioda), primenjuje se odgovarajuća stopa amortizacije propisana Pravilnikom, a tako dobijen iznos amortizacije iskazuje se u koloni 7. Obrasca OA. U koloni 8. Obrasca OA iskazuje se neotpisana vrednost na kraju godine, koju čini iznos (neotpisane vrednosti) iz kolone 5. Obrasca OA umanjen za iznos amortizacije iz kolone 7. tog obrasca.

Obveznik koji u toku godine otuđi stalna sredstva prenosom tih sredstava usled statusne promene na društvo sticaoca ili novo društvo, to otuđenje iskazuje u koloni 4. Obrasca OA – otuđena sredstva tokom godine, i (na način propisan odredbom člana 4a stav 3. Pravilnika) umanjuje saldo grupe na kraju godine, odnosno na kraju poreskog perioda (kolona 5. Obrasca OA), tako da za otuđena sredstva (preneta putem statusne promene) u poreskom periodu ne obračunava poresku amortizaciju.

Prema tome, i obveznik koji u toku godine prestaje da postoji usled statusne promene, i s tim u vezi sva stalna sredstva prenosi društvu sticaocu ili novom društvu, tako izvršeno otuđenje stalnih sredstava iskazuje na način propisan odredbom člana 4a stav 3. Pravilnika (u koloni 4. Obrasca OA), što znači da za otuđena sredstva (preneta putem statusne promene) u poreskom periodu (od 1. januara do 30. juna 2011. godine) ne obračunava poresku amortizaciju, odnosno ne iskazuje rashod po tom osnovu.”

Za stalno sredstvo stečeno ulogom od strane osnivača, društvo ima pravo na poresku amortizaciju u poreskom periodu u kojem je to sredstvo stavljeno u upotrebu kod društva, a osnovicu takođe čini nabavna vrednost tog sredstva, koja u suštini odgovara iznosu za koji je povećana vrednost udela osnivača.

Iz Mišljenja Ministarstva finansija, br. 011-00-1279/2014-04 od 12.1.2015. godine
“Obveznik (privredno društvo), koji stiče pravo vlasništva na imovini (u konkretnom slučaju na pravima i stvarima) po osnovu nenovčanog uloga osnivača, fizičkog lica, za koji je povećan osnivački kapital privrednog društva (saglasno propisima koji uređuju privredna društva), ima pravo na priznavanje rashoda (u poreskom bilansu) po osnovu amortizacije predmetne imovine koja se utvrđuje u skladu sa Zakonom, ukoliko ista ispunjava kriterijume za priznavanje stalnih sredstava, saglasno propisima o računovodstvu i relevantnim MRS, odnosno MSFI, pri čemu je ta imovina u poslovnim knjigama obveznika iskazana na odgovarajućim računima. Osnovicu za obračun amortizacije (u konkretnom slučaju) čini nabavna vrednost imovine iskazana u poslovnim knjigama obveznika na dan unosa uloga (a koja odgovara iznosu za koji je povećana vrednost udela osnivača).”

 

3.3 Poreska amortizacija naknadnih ulaganja u stalna sredstva razvrstana u grupe II do V

Prema odredbi člana 4. stav 3. Pravilnika o poreskoj amortizaciji, za iznos naknadnih ulaganja, izvršenih na postojećim stalnim sredstvima, već razvrstanim u neku od amortizacionih grupa od II do V, uvećava se saldo grupe u koju su ta sredstva razvrstana, počev od poreskog perioda u kome su naknadna ulaganja završena.

Iz navedenog proizilazi da, ukoliko je obveznik izvršio naknadna ulaganja, koja se u skladu sa propisima o računovodstvu evidentiraju kao povećanje knjigovodstvene vrednosti sredstva, vrednost tih dodatnih ulaganja se uključuje u obračun poreske amortizacije od momenta kada su naknadna ulaganja završena.

Datum završetka naknadnih ulaganja ne utiče na visinu obračunate poreske amortizacije. U skladu sa Zakonom i Pravilnikom o poreskoj amortizaciji naknadno ulaganje uvećava saldo grupe u koje je sredstvo na kom su naknadna ulaganja izvršena razvrstano, i u tom smislu je obuhvaćeno obračunom poreske amortizacije.

3.4 Način obračuna poreske amortizacije za stalna sredstva razvrstana u grupe II do V

Pravilnikom o poreskoj amortizaciji je uređeno da se amortizacija za stalna sredstva razvrstana u grupe amortizacije od II do V utvrđuje primenom degresivne metode na ukupnu vrednost sredstava razvrstanih po pojedinoj grupi.

Pravilnikom o poreskoj amortizaciji za obračun amortizacije stalnih sredstava razvrstanih u grupe od II do V propisan je Obrazac OA – Obračun amortizacije stalnih sredstava (dalje: Obrazac OA). Obrazac OA se popunjava elektronski kroz aplikaciju za podnošenje poreske prijave poreza na dobit pravnih lica (PDP). Naime, unošenjem odgovarajuće oznake u polje 2.2 poreske prijave PDP omogućiće se i popunjavanje poreskog bilansa kao i strukturnih priloga koji se podnose uz poreski bilans (među kojima je i Obrazac OA koji se podnosi uz poreski bilans). Nakon popunjavanja dela 1., dela 2. i dela 3. poreske prijave PDP, poreski obveznik u zavisnosti od oznake upisane u polje 1.1 – vrsta prijave, kao i oznake upisane u polje 2.2 – tip obveznika, dobija mogućnost izbora odgovarajućeg poreskog bilansa i isti popunjava. Po okončanju unosa podataka u Obrazac PB 1, poreski obveznik prelazi na unos podataka u priloge koji se podnose uz Obrazac PB 1 i to: Obrazac OA – Obračun amortizacije stalnih sredstava, Obrazac OK – ograničenja kamate kod duga povezanom licu i Obrazac DK – Dobit od predmeta koncesije.

Obrazac OA

OBRAČUN AMORTIZACIJE STALNIH SREDSTAVA

Broj grupe Početni saldo grupe Pribavljena sredstva koja se stavljaju u upotrebu Otuđena sredstva tokom godine Neotpisana vrednost
(2+3-4)
Stopa
%
Amortizacija (5×6) Neotpisana vrednost na kraju godine
(5-7)
1 2 3 4 5 6 7 8
II
III
IV
V

 

__________________ __________________
Šef računovodstva DIREKTOR

NAPOMENA: Početni saldo na početku godine jednak je neotpisanoj vrednosti na kraju prethodne godine.

U obrazac OA za 2015. godinu podaci se unose na sledeći način:

U kolonu 2Početni saldo grupe, unosi se početni saldo grupe, odnosno iznos neotpisane vrednosti na kraju godine iz kolone 8 Obrasca OA za 2014. godinu.

U kolonu 3Pribavljena sredstva koja se stavljaju u upotrebu, unosi se nabavna vrednost stalnih sredstava koja su stavljena u upotrebu tokom 2015. godine, koja prema poreskim propisima podležu amortizaciji. Ponavljamo, nije od značaja u kom mesecu 2015. godine je sredstvo stavljeno u upotrebu, pošto će usled grupnog obračuna poreske amortizacije saldo grupe biti uvećan za nabavnu vrednost sredstva stavljenog u upotrebu, bez obzira na datum stavljanja u upotrebu.

U kolonu 4 – Otuđena sredstva tokom godine, unosi se podatak o vrednosti otuđenih stalnih sredstava, koji prema odredbama člana 4. stav 2. Pravilnika o poreskoj amortizaciji odgovara njihovoj nabavnoj vrednosti umanjenoj za pripadajući iznos poreske amortizacije svakog otuđenog sredstva.

Kolona 5Neotpisana vrednost, utvrđuje se računski (kolona 5 = kolona 2 + kolona 3 – kolona 4) i na taj način utvrđen podatak predstavlja osnovicu za obračun poreske amortizacije.

U slučaju da se u koloni 4 – Otuđena sredstva tokom godine, iskaže veći podatak od zbira iznosa iz kolone 2 – Početni saldo grupe i kolone 3 – Pribavljena sredstva koja se stavljaju u upotrebu, u kolonu 5 se ne unosi podatak i ne obračunava se amortizacija za tu amortizacionu grupu. Znači, ako bi se na prethodni način utvrdio negativan podatak, taj podatak se ne unosi u kolonu 5.

U kolonu 6 – Stopa %, unosi se propisana stopa amortizacije.

Kolona 7 – Amortizacija dobija se računski kao proizvod krajnjeg salda grupe i propisane stope (kolona 7 = kolona 5 x kolona 6). Izuzetno, ukoliko bi se u koloni 8 utvrdio podatak niži od petostrukog iznosa prosečne mesečne zarade za decembar 2015. godine, za taj iznos bi se uvećala amortizacija u koloni 7.

Kolona 8Neotpisana vrednost na kraju godine, utvrđuje se računski kao razlika krajnjeg salda grupe i obračunate amortizacije (kolona 8 = kolona 5 – kolona 7). Ovaj podatak je ujedno i konačni saldo grupe, koji se u narednoj godini unosi kao početni saldo grupe.

Ukoliko je podatak o neotpisanoj vrednost na kraju godine utvrđen u koloni 8 niži od petostrukog iznosa prosečne mesečne zarade za decembar 2015. godine prema objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike, taj podatak se svodi na nulu tako što se obračunata amortizacija iz kolone 7 uveća za iznos neotpisane vrednosti iz kolone 8 (ceo iznos neotpisane vrednosti se priznaje kao rashod perioda). Ovakvo rešenje propisano je članom 7. Pravilnika o amortizaciji, iz razloga što se doslednom primenom degresivnog metoda, sredstvo, odnosno grupa sredstava nikada ne bi mogla amortizovati u celini, jer bi posle svakog obračuna amortizacije ostajala neka vrednost koja se prenosi u narednu godinu.