NOVE OLAKŠICE ZA NOVOZAPOSLENE RADNIKE

Novododatim članom 21d. ZPDG i novododatim članom 45v ZDOSO propisane su nove olakšice za poslodavce koji zapošljavaju nove radnike.

Poreska olakšica sastoji se u pravu na povrćaj 75% plaćenog poreza na zaradu i 75% plaćenih doprinosa, na teret zaposlenog i na teret poslodavca,  za novozaposleno lice, zaključno sa zaradom koja je isplaćena do 31. decembra 2017. godine.

Dakle, subvencioniše se 75% poreza na zarade i 75% svih doprinosa, kako na teret poslodavca, tako i na teret zaposlenog.

Olakšice mogu da koriste poslodavci-pravna lica koji se prema propisima o računovodstvu rasvrstavaju u mala i mikro pravna lica, kao i preduzetnici, shodno članu 21v st.1. ZPDG.

Preduzetnicima se, u smislu stava 1. ovog člana, smatraju lica koja su upisana u registar kod nadležnog organa odnosno organizacije.

Odredbama stava 11. pomenutog člana propisano je da navedene olakšice ne mogu ostvariti državni organi i organizacije, javne agencije, javna preduzeća, javne službe i drugi direktni i indirektni budžetski korisnici, odnosno korisnici javnih sredstava.

Da bi poslodavci ostvarili pravo na ove olakšice, odnosno na povraćaj poreza i doprinosa, potrebno je da zaposle najmanje dva nova lica, u odnosu na broj zaposlenih koje je poslodavac imao na dan 31.10.2015. godine, shodno članu 21v.st. 5. ZPDG.

Prema novododatom članu 21d stav 2 ZPDG, novozaposlenim licem iz stava 1. ovog člana, smatra se lice sa kojim je poslodavac zaključio ugovor o radu u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi, koje je prijavio na obavezno socijalno osiguranje u Centralni registar obaveznog socijalnog osiguranja i koje je pre zasnivanja radnog odnosa kod Nacionalne službe za zapošljavanje bilo, bez prekida prijavljeno kao nezaposleno najmanje šest meseci a lice koje se smatra pripravnikom najmanje tri meseca.

Novozaposlenim licem iz stava 1. ovog člana ne smatra se lice koje je pre zasnivanja radnog odnosa bilo zaposleno kod poslodavca koji je povezano lice sa poslodavcem kod koga zasniva radni odnos, odnosno kod poslodavca koji bi, da nije prestao da postoji, bio povezano lice sa poslodavcem kod koga novozaposleno lice zasniva radni odnos, nezavisno od toga da li je bilo prekida radnog odnosa.

Iz navedenog proizilazi da su uslovi za ostvarivanje prava na povraćaj poreza i doprinosa (isti uslovi propisani su i ZDOSO), u pogledu vremena provedenog na evidenciji Nacionalne službe za zapošljavanje isti kao i oni propisani u članu 21v ZPDG, odnosno članu 45.ZDOSO.

Stavom 3. novododatog člana 21.d ZPDG propisuje se da poslodavac koji od 1. januara 2016. godine zasnuje radni odnos sa jednim novozaposlenim, pa u narednom periodu zasnuje radni odnos i sa drugim novozaposlenim licem može da koristi poresku olakšicu za prvog novozaposlenog tek po zasnivanju radnog odnosa sa drugim novozaposlenim licem, s tim, da pravo na povraćaj plaćenog poreza za prvog novozaposlenog može da ostvari za zaradu koju je tom licu isplatio za mesec u kome je stekao uslov za koriščenje poreske olakšice.

Napred citiranu odredbu pokušaćemo da objasnimo u sledećem primeru: poslodavac A, koji je na dan 31.10.2015. godine imao 2 zaposlena radnika i taj broj nije ni povećavao ni smanjivao do 31.12.2015.godine,  od 1. januara 2016. godine  zaposli jednog  novog radnika a 01.03.2016. godine, zaposli još jednog radnika. Poslodavac iz navedenog primera nema pravo na poresku olakšicu za prvog zaposlenog radnika prilikom isplate zarade za mesece januar i februar 2016. godine ali ima pravo na poresku olakšicu za oba novozaposlena radnika počev od isplate zarade za mart 2016. godine.

Prema stavu 6. istog člana, ako je u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31.decembra 2015. godine, poslodavac povećao broj novozaposlenih u odnosu na broj zaposlenih na dan 31.oktobra 2015. godine, poresku olakšicu za novozaposlene sa kojima je zasnovao radni odnos od 1. januara 2016. godine može da koristi počev od meseca u kome je stekao uslov za korišćenje poreske olakšice.

Prema našem mišljenju, napred citiranu odredbu stava 6.,u kontekstu celokupnog člana 21d,  treba razumeti tako da poslodavac koji je u periodu od 31.10.2015. godine do 31.12.2015. godine, povećao broj zaposlenih, imao pravo na korišćenje poreske olakšice, ako zasnuje radni odnos sa najmanje dva zaposlena, posle 01. januara 2015. godine i to tek  od isplate zarade za mesec u kome je radni odnos zasnovao sa drugim novozaposlenim. Drugim rečima, ovaj poslodavac se nalazi  u istoj poziciji u kojoj se nalazi i poslodavac koji u periodu od 31.10.2015. godine do 31.12.2015. godine nije ni povećavao ni smanjivao broj zaposlenih u odnosu na broj zaposlenih koji je imao na dan 31.10.2015. godine.

Prema stavu 7.istog člana, ako je u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31.decembra 2015. godine, poslodavac smanjio broj zaposlenih u odnosu na dan 31. oktobra 2015. godine, poresku olakšicu za novozaposlene sa čijim zasnivanjem radnog odnosa poveća broj zaposlenih u odnosu na broj koji bi bio da nije smanjio broj zaposlenih u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31. decembra 2015. godine, može da koristi počev od meseca u kome je stekao uslov za korišćenje poreske olakšice.

Navedenu odredbu  pokušaćemo da objasnimo sledećim primerom: poslodavac B na dan 31.10.2015. godine imao je 10 zaposlenih. U međuvremenu, recimo, tokom novembra, otpustio je  jednog radnika. Zatim je,  počev od 01. januara 2016. godine, zaposlio 2 radnika. Zapošljavanjem ova dva radnika, ovaj poslodavac još nije stekao pravo na korišćenje poreske olakšice  jer njihovim zapošljavanjem ukupan broj zaposlenih kod poslodavca je 11, što znači da nije ispunjen uslov da je broj zaposlenih povećan za najmanje dvoje, u odnosu na 31.10.2015. godine. Ovaj poslodavac moći će da ostvari pravo na poresku olakšicu tek kad zaposli i trećeg radnika i to za dva zaposlena radnika, budući da je za toliko povećan broj zaposlenih u odnosu na 31. 10.2015. godine. Pravo na povrćaj poreza steći će za isplatu zarade za mesec u kom je stekao poresku olakšicu, tj. za mesec u kom je zaposlio trećeg radnika.

Poresku olakšicu iz člana 21d stav 1. ZPDG može da koristi i poslodavac koji je otpočeo obavljanje delatnosti posle 31. oktobra 2015. godine, saglasno stavu 8. istog člana. Ovaj poslodavac nije imao zaposlenih na dan 31.10.2015. godine, pa, ukoliko, posle 01. januara 2016. godine zaposli dva radnika, stiče pravo na korišćenje poreske olakšice i to za mesec u kom je zaposlio drugog zaposlenog, za oba zaposlena.

Prema našem mišljenju, poslodavci iz stava 1. ovog člana, imaju pravo na poresku olakšicu za svakog novozaposlenog radnika kojim se broj zaposlenih kod poslodavca povećava za više od  dva, u odnosu na 31.10.2015. godine.Primera radi, poslodavac koji do 31.12.2015. godine nije smanjivao broj zaposlenih u odnosu na broj koji je imao 31.10.2015. godine, i, koji je od 01.01.2016. godine, zaposlio dva nova radnika, a zatim u martu 2016. godine zaposlio i trećeg radnika, ima pravo na poresku olakšicu prilikom isplate zarade i za tog trećeg radnika, počev od dana zasnivanja radnog odnosa, jer je pravo na korišćenje poreske olakšice stekao još u januaru 2016. godine (zasnivajući radni odnos sa dva novozaposlena radnika).

Povraćaj plaćenog poreza vrši se u skladu sa Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji,  u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva.

Poslodavac koji za određeno lice koristi bilo koju vrstu podsticaja u skladu sa odgovarajućim propisom, osim u skladu sa odredbom zakona kojom se uređuju doprinosi za obavezno socijalno osiguranje, koja se odnosi na istu vrstu olakšice, po osnovu zasnivanja radnog odnosa sa tim licem, nema pravo da za to lice ostvari poresku olakšicu iz člana 21d ZPDG.

Poslodavac koji zasnuje radni odnos sa novozaposlenim licima posle 01. januara 2016. godine, može da se opredeli da li će za ta lica koristiti olakšicu propisanu člano 21v (stara olaksica koja jos uvek vazi) ili olakšicu propisanu novododatim članom 21.d (nova olaksica) Zakona, pod uslovom da ispunjava uslove za izabranu olakšicu.

JAVNI POZIV POSLODAVCIMA ZA DODELU SUBVENCIJE ZA ZAPOŠLjAVANjE NEZAPOSLENIH LICA

NACIONALNA SLUŽBA ZA ZAPOŠLjAVANjE RASPISUJE
JAVNI POZIV POSLODAVCIMA ZA DODELU SUBVENCIJE ZA ZAPOŠLjAVANjE NEZAPOSLENIH LICA IZ KATEGORIJE TEŽE ZAPOŠLjIVIH NA NOVOOTVORENIM RADNIM MESTIMA U 2016. GODINI

Javni poziv je otvoren od dana objavljivanja do utroška raspoloživih sredstava, a najkasnije do 30.11.2016. godine.
Nezaposlena lica iz kategorije teže zapošljivih na koja se ova subvencija primenjuje su:

  • mladi do 30 godina;
  • stariji od 50 godina;
  • nezaposlena lica koja su prijavljena na evidenciju Nacionalne službe po osnovu viška;
  • pripadnici romske nacionalnosti;
  • osobe sa invaliditetom;
  • radno sposobni korisnici novčane socijalne pomoći.

Visina subvencije je određena stepenom razvijenosti opštine prema mestu zapošljavanja lica, a u skladu sa važećom uredbom Vlade Republike Srbije, i iznosi:

  • 150.000,00 dinara po licu, odnosno 180.000,00 dinara za osobe sa invaliditetom i radno sposobne korisnike novčane socijalne pomoći, u prvoj i drugoj grupi opština;
  • 200.000,00 dinara po licu, odnosno 240.000,00 dinara za osobe sa invaliditetom i radno sposobne korisnike novčane socijalne pomoći, u trećoj grupi opština;
  • 250.000,00 dinara po licu, odnosno 300.000,00 dinara za osobe sa invaliditetom i radno sposobne korisnike novčane socijalne pomoći, u četvrtoj grupi opština i devastiranim opštinama.

Pravo na subvenciju za zapošljavanje nezaposlenih lica iz kategorije teže zapošljivih ne mogu ostvariti:

  • državni organi, organizacije i drugi direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava;
  • poslodavci kod kojih se broj zaposlenih smanjivao za prethodna tri meseca, osim u slučaju prirodnog odliva zaposlenih (ostvarivanje prava na penziju, smrt zaposlenog i otkaz od strane zaposlenog);
  • poslodavci koji su koristili subvenciju po javnom pozivu za ista lica u toku prethodne 3 godine, računajući od dana odobravanja sredstava;
  • poslodavci koji obavljaju delatnost koja se nalazi na spisku delatnosti koji je sastavni deo javnog poziva.

Pravo na dodelu subvencije za zapošljavanje nezaposlenih lica iz kategorije teže zapošljivih poslodavac može ostvariti pod uslovom da:

  • pripada privatnom sektoru (preduzetnici i pravna lica kod kojih je udeo privatnog kapitala u vlasničkoj strukturi 100%);
  • zapošljava nezaposlene sa evidencije Nacionalne službe, iz napred navedenih kategorija, na neodređeno vreme, sa punim radnim vremenom;
  • podnese uredno popunjen zahtev sa biznis planom na propisanom obrascu;
  • registrovan je najmanje tri meseca pre datuma podnošenja zahteva;
  • izmirio je obaveze na osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, u poslednja tri meseca koja prethode mesecu u kome je podnet zahtev i ima najmanje jednog zaposlenog (pod zaposlenim licem, u skladu sa zakonom, podrazumeva se svako lice prijavljeno na obavezno socijalno osiguranje);
  • poslednjih šest meseci nije bio duže od 30 dana neprekidno evidentiran u registru dužnika prinudne naplate NBS;
  • ispunio je ranije ugovorne obaveze i izmirio sva dugovanja prema Nacionalnoj službi, osim za obaveze čija je realizacija u toku, ukoliko iste redovno izmiruje;
  • ne zapošljava lica koja su u periodu od tri meseca pre podnošenja zahteva za dodelu subvencije bila u radnom odnosu kod tog poslodavca, odnosno kod poslodavca koji je osnivač ili povezano lice sa poslodavcem podnosiocem zahteva.

 

JAVNI POZIV NEZAPOSLENIMA ZA DODELU SUBVENCIJE ZA SAMOZAPOŠLjAVANjE U 2016. GODINI

NACIONALNA SLUŽBA ZA ZAPOŠLjAVANjE RASPISUJE
JAVNI POZIV  NEZAPOSLENIMA ZA DODELU SUBVENCIJE ZA SAMOZAPOŠLjAVANjE U 2016. GODINI

Javni poziv je otvoren od dana objavljivanja, a poslednji rok za podnošenje zahteva sa biznis planom je 18.04.2016. godine.
Subvencija za samozapošljavanje namenjena je nezaposlenima koji se vode na evidenciji Nacionalne službe za zapošljavanje (u daljem tekstu: Nacionalna služba) i imaju završenu obuku za započinjanje sopstvenog posla.
Subvencija za samozapošljavanje dodeljuje se nezaposlenom u jednokratnom iznosu od 180.000,00 dinara, odnosno 200.000,00 dinara za nezaposlene osobe sa invaliditetom, radi osnivanja radnje, zadruge ili drugog oblika preduzetništva, kao i osnivanja privrednog društva, ukoliko osnivač zasniva u njemu radni odnos.
Nezaposleni koji ostvari pravo na subvenciju za samozapošljavanje u obavezi je da obavlja registrovanu delatnost i izmiruje obaveze po osnovu javnih prihoda najmanje 12 meseci.
Pravo na subvenciju može se ostvariti i udruživanjem više nezaposlenih, osnivanjem privrednog društva radi samozapošljavanja. Ukoliko se više nezaposlenih udruži, u skladu sa zakonom, svako lice pojedinačno podnosi zahtev za samozapošljavanje i ostvarivanje prava na subvenciju od 180.000,00 dinara, odnosno 200.000,00 dinara u slučaju kada su podnosioci zahteva osobe sa invaliditetom.
Pravo na subvenciju za samozapošljavanje ne može da ostvari nezaposleni:

  • za obavljanje delatnosti koje se ne finansiraju, prema spisku delatnosti koji je sastavni deo javnog poziva;
  • za obavljanje poslova/delatnosti, za koje je rešenjem o invalidnosti ili rešenjem o proceni radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili  održanja zaposlenja utvrđeno da osoba sa invaliditetom ne može da ih obavlja;
  • za osnivanje udruženja;
  •  koji je ostvario pravo na isplatu novčane naknade u jednokratnom iznosu za samozapošljavanje i
  • koji je već koristio subvenciju za samozapošljavanje, koja je delom ili u celosti finansirana sredstvima Nacionalne službe.

Javni poziv za dodelu subvencije za samozapošljavanje predstavlja osnov za dobijanje de minimis državne pomoći.
U toku trajanja Javnog poziva nezaposleno lice može samo jednom podneti zahtev za dodelu subvencije za samozapošljavanje.

II PODNOŠENjE ZAHTEVA

Pravo na dodelu subvencije za samozapošljavanje može ostvariti nezaposleni pod uslovom da je:

  • podneo uredno popunjen zahtev sa biznis planom na propisanom obrascu;
  • prijavljen na evidenciju nezaposlenih Nacionalne službe najmanje mesec dana pre dana podnošenja zahteva, a ako je podnosilac zahteva osoba sa invaliditetom vreme provedeno na evidenciji nije uslov za učešće u Javnom pozivu;
  • završio obuku iz preduzetništva po planu i programu obuke u organizaciji Nacionalne službe ili druge odgovarajuće organizacije i
  • ispunio ranije obaveze i izmirio sva dugovanja prema Nacionalnoj službi.

Dokumentacija za podnošenje zahteva:

  • zahtev sa biznis planom na propisanom obrascu Nacionalne službe;
  • dokaz o završenoj obuci, ukoliko nije završena u organizaciji Nacionalne službe;
  • obaveštenje podnosioca zahteva o ranije primljenoj državnoj pomoći male vrednosti, na propisanom obrascu Nacionalne službe;
  • dokaz o vlasništvu poslovnog prostora, ukoliko podnosilac zahteva raspolaže istim i
  • dokaz o vlasništvu opreme, ukoliko podnosilac zahteva raspolaže istom.

U slučaju kada je podnosilac zahteva osoba sa invaliditetom, potrebno je dostaviti i rešenje o invalidnosti ili proceni radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanja zaposlenja.
Nacionalna služba zadržava pravo da traži i druge dokaze relevantne za odlučivanje o zahtevu podnosioca.

Način podnošenja zahteva
Zahtev sa biznis planom, u dva primerka, podnosi se nadležnoj organizacionoj jedinici Nacionalne službe, prema mestu prebivališta, odnosno boravišta, neposredno ili putem pošte, na propisanom obrascu koji se može dobiti u svakoj organizacionoj jedinici Nacionalne službe ili preuzeti sa sajta Nacionalne službe – www.nsz.gov.rs.
III DONOŠENjE ODLUKE
Odluka o odobravanju subvencije za samozapošljavanje donosi se na osnovu bodovne liste, a nakon provere i bodovanja podnetog zahteva nezaposlenog.
Nacionalna služba vrši proveru podnetih zahteva, odnosno proveru ispunjenosti uslova Javnog poziva i priložene dokumentacije.

 

NEOPOREZIVI IZNOS ZARADA PO ZAKONU O POREZU NA DOHODAK GRAĐANA

Usklađeni neoporezivi iznos zarade iz čl. 15a stav 2, 4 i 5. Zakona je 11.604,00 dinara, koji se primenjuje na isplate počev od 1. februara 2016. godine bez obzira na mesec za koji se vrši isplata.

Odredbama člana 12a Zakona o porezu na dohodak građana (“Sl. glasnik RS”, br. 24/01, … i 112/15 – u daljem tekstu: Zakon), propisano je da se dinarski iznosi iz člana 9. stav 1. tač. 9), 12) i 13), člana 15a st. 2, 4. i 5, člana 18. stav 1. tač. 1), 2), 4), 5), 6) i 7), člana 21a stav 2, člana 83. stav 4. tačka 1) i člana 85. stav 1. tačka 10) usklađuju godišnjim indeksom potrošačkih cena u kalendarskoj godini koja prethodi godini u kojoj se usklađivanje vrši, prema podacima republičkog organa nadležnog za poslove statistike.

Usklađene dinarske iznose objavljuje Vlada Republike Srbije, a primenjuju se od prvog dana narednog meseca, po objavljivanju tih iznosa.

Indeks potrošačkih cena u 2015. godini iznosi 1,5% (“Sl. glasnik RS”, br. 3/16).

Prema tom podatku Vlada Republike Srbije je utvrdila usklađene dinarske neoporezive iznose iz člana 9. stav 1. tač. 9), 12) i 13), člana 15a st. 2, 4. i 5, člana 18. stav 1. tač. 1), 2), 4), 5), 6) i 7), člana 21a stav 2, člana 83. stav 4. tačka 1) i člana 85. stav 1. tačka 10) Zakona (uvećane za 1,5%).

Usklađeni neoporezivi iznosi objavljeni su u “Sl. glasniku RS”, br. 5/16, a primenjuju se od 1. februara 2016. godine.

Pravilnik o radnoj knjižici prestao da važi 1. januara 2016. godine

Pravilnik o radnoj knjižici(“Sl. glasnik RS”, br. 17/97) prestao je da važi 1. januara 2016. godine, zbog čega više ne postoji obaveza izdavanja nove radne knjižice, kao ni obaveza da se u radne knjižice evidentira period radnog odnosa i drugog osiguranja.

Shodno tome, radne knjižice izdate zaključno sa 31. decembrom 2015. godine nastaviće da se koriste kao javne isprave, a upisani podaci mogu da služe kao dokaz za ostvarivanje prava iz radnog odnosa i drugih prava u skladu sa zakonom.

Podatke upisane u radnu knjižicu Nacionalna služba za zapošljavanje će koristiti prilikom prijavljivanja nezaposlenih lica na evidenciju, kao i prilikom odlučivanja o zahtevima za novčanu naknadu.

Paralelno će se koristiti i podaci iz jedinstvene baze osiguranika koja se vodi u Centralnom registru obaveznog socijalnog osiguranja, kao i podaci o stažu osiguranja evidentirani u matičnoj evidenciji Republičkog fonda penzijsko-invalidskog osiguranja (PIO).

Novi iznos dnevnica za službeno putovanje u inostranstvo od 01. januara 2016. godine

Vlada Republike Srbije donela je izmene Zakona o porezu na dohodak građana koji reguliše pitanje poreskih davanja na ime isplata dnevnica za službeno putovanje u inostranstvo.

Naime počev od 01 januara 2016 godine, povećan je maksimalni iznos neoporezivnog iznosa prilikom isplate ino dnevnica na iznos od 50 evra.

Pomenuti iznos dnevnice isti je za sve zemlje.

Sve dnevnice, odnosno svaka isplata ino dnevnica u iznosu većem od 50 evra na svaka 24 časa provedena u inostranstvu, podleže plaćanju poreza na dohodak građana po stopi od 10%.

ZAKON O PENZIJSKOM I INVALIDSKOM OSIGURANJU- 2016. godine uslov za starosnu penziju

Od Nove godine stupile su na snagu nove odredbe za penzionisanje koje su u skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju (“Sl. glasnik RS”, br. 34/2003, 64/2004 – odluka USRS, 84/2004 – dr. zakon, 85/2005, 101/2005 – dr. zakon, 63/2006 – odluka USRS, 5/2009, 107/2009, 101/2010, 93/2012, 62/2013, 108/2013, 75/2014 i 142/2014 – dalje: Zakon) .

  • Starosna granica za odlazak u penziju je kod žena pomerena za šest meseci, tako da je uslov za dame u 2016. godini 61 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja. Svake godine sve do 2032. godine kod žena će se postepeno pomerati uslovi za penzionisanje u pogledu starosti, da bi od tada i žene imale uslov za punu starosnu penziju sa navršenih 65 godina života.

 

  • Kod muškaraca i u 2016. godini važe isti uslovi, odnosno 65 starosti i najmanje 15 godina staža osiguranja.

 

  • Osim ovog osnova za punu starosnu penziju i muškarci i žene mogu to pravo ostvariti sa navršenih 45 godina staža, bez obzira na godine života.

 

  • Za ostvarivanje prava na prevremenu starosnu penziju, od 2016. godine muškarcima će biti potrebno 40 godina staža i najmanje 55 godina i osam meseci života, a ženama 37 godina staža i najmanje 55 godina života. U ovom slučaju, penzija se trajno umanjuje za 0,34 procenta za svaki mesec pre navršenih godina života propisanih za sticanje prava na punu starosnu penziju u toj kalendarskoj godini. Ukupan iznos umanjenja može maksimalno da iznosi 20,4 odsto.

NAJNOVIJE IZMENE I DOPUNE ZAKONA O DOPRINOSIMA ZA OBAVEZNO SOCIJALNO OSIGURANJE – “Sl. glasnik RS”, br. 112/2015

Zakon o izmenama i dopunama Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje (dalje: Zakon o izmenama i dopunama) objavljen je u “Sl. glasniku RS”, br. 112/2015 od 30. decembra 2015. godine, a stupio je na snagu i primenjuje se od 1. januara 2016. godine.

Osnovna sadržina izmena i dopuna u okviru Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje (“Sl. glasnik RS”, br. 84/2004, 61/2005, 62/2006, 5/2009, 52/2011, 101/2011, 7/2012 – usklađeni din. izn., 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 – dr. zakon, 5/2015 – usklađeni din. izn. i 112/2015 – dalje: Zakon) odnosi se na olakšicu za zapošljavanje novih lica koju mogu da koriste poslodavci – pravna lica koja se razvrstavaju u mikro i mala pravna lica, kao i preduzetnici. Navedena olakšica je upodobljena poreskoj olakšici iz člana 21d Zakona o porezu na dohodak građana (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 135/2004, 62/2006, 65/2006 – ispr., 31/2009, 44/2009, 18/2010, 50/2011, 91/2011 – odluka US, 7/2012 – usklađeni din. izn., 93/2012, 114/2012 – odluka US, 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 48/2013 – ispr., 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 – dr. zakon, 5/2015 – usklađeni din. izn. i 112/2015).

Olakšica za zapošljavanje novih lica iz člana 45. Zakona

Izmenom člana 45. Zakona produžava se rok primene te olakšice sa 30. juna 2016. godine na 31. decembar 2017. godine. Dakle, poslodavac – pravno lice, odnosno preduzetnik koji zaposli novo lice ima pravo na povraćaj dela plaćenih doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, na teret zaposlenog i na teret poslodavca, po osnovu zarade za novozaposleno lice, isplaćene zaključno sa 31. decembrom 2017. godine, pri čemu se preduzetnikom smatra lice koje je upisano u registar kod nadležnog organa, odnosno organizacije. U tekstu koji se odnosi na izmene i dopune u okviru Zakona o porezu na dohodak građana, pisali smo u vezi s preciziranjem pojma preduzetnika za svrhe korišćenja olakšice.

Kao i u članu 21v Zakona o porezu na dohodak građana, koja se odnosi na olakšicu za zapošljavanje novih lica, uslov da za vreme dok je lice bilo prijavljeno kao nezaposleno nije ostvarivalo bilo koju vrstu prihoda po osnovu radnog angažovanja brisan je i u članu 45. Zakona.

Saglasno članu 6. stav 1. Zakona o izmenama i dopunama, poslodavac koji koristi olakšicu iz člana 45. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje (“Sl. glasnik RS”, br. 84/2004, 61/2005, 62/2006, 5/2009, 52/2011, 101/2011, 7/2012 – usklađeni din. izn., 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014 i 68/2014 – dr. zakon), za to lice nastavlja da koristi olakšicu u skladu sa izmenjenim odredbama tog člana Zakona.

Olakšica za zapošljavanje novih lica iz člana 45v Zakona

Novododatim članom 45v Zakona uređuje se olakšica za zapošljavanje novih radnika. Olakšicu može da ostvari poslodavac – pravno lice koje se u smislu zakona kojim se uređuje računovodstvo razvrstava u mikro i mala pravna lica, odnosno i preduzetnik koji zasnuje radni odnos sa najmanje dva nova lica, kao i poslodavac koji započne obavljanje delatnosti posle 31. oktobra 2015. godine. Poslodavac ima pravo na povraćaj 75% plaćenih doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, na teret zaposlenog i na teret poslodavca na zaradu za novozaposleno lice, isplaćenu zaključno sa 31. decembrom 2017. godine.

Imajući u vidu da smo u tekstu koji se odnosi na izmene i dopune u okviru Zakona o porezu na dohodak građana pisali o korišćenju poreske olakšice iz člana 21d tog zakona, koja je komplementarna olakšici iz ovog člana Zakona, ukazujemo samo da prema odredbi člana 6. stav 2. Zakona o izmenama i dopunama poslodavac koji zasnuje radni odnos sa novozaposlenim licima od 1. januara 2016. godine, može da se opredeli da po osnovu radnog odnosa sa tim licima koristi olakšicu iz člana 45. ili iz člana 45v Zakona.

U ostalim odredbama Zakona o izmenama i dopunama vrši se preciziranje pojedinih članova i njihovo usklađivanje sa odredbama drugih zakona.

Odredbom člana 7. Zakona o izmenama i dopunama propisano je da zakon stupa na snagu 1. januara 2016. godine.

NAJNOVIJE IZMENE I DOPUNE ZAKONA O POREZU NA DOHODAK GRAĐANA – “Sl. glasnik RS”, br. 112/2015

Zakon o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak građana (dalje: Zakon o izmenama i dopunama) objavljen je u “Sl. glasniku RS”, broj 112/15 od 30. decembra 2015. godine, a stupio je na snagu i primenjuje se od 1. januara 2016. godine, s tim da se odredbe koje se odnose na oporezivanje prihoda od nepokretnosti primenjuju od 1. januara 2017. godine.

Osnovna sadržina izmena i dopuna u okviru Zakona o porezu na dohodak građana(“Sl. glasnik RS”, br. 24/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 135/2004, 62/2006, 65/2006 – ispr., 31/2009, 44/2009, 18/2010, 50/2011, 91/2011 – odluka US, 7/2012 – usklađeni din. izn., 93/2012, 114/2012 – odluka US, 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 48/2013 – ispr., 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 – dr. zakon, 5/2015 – usklađeni din. izn. i 112/2015 – dalje: Zakon), odnosi se na:

  •  olakšicu za zapošljavanje novih lica koju mogu da koriste poslodavci – pravna lica koja se razvrstavaju u mikro i mala pravna lica, kao i preduzetnici;
  •  preciziranje poreskog tretmana prihoda u vidu činjenja i davanja pogodnosti zaposlenima u vidu akcija koje zaposleni ostvare od poslodavca ili od s poslodavcem povezanog lica;
  • uređenje poreskog oslobođenja po osnovu naknade troškova u vidu dnevnice za službeni put u inostranstvo;
  • oporezivanje prihoda od nepokretnosti kao posebne vrste prihoda, umesto oporezivanja u okviru prihoda od kapitala;
  • oporezivanje prihoda po osnovu kapitalnog dobitka rešenjem poreskog organa, umesto samooporezivanja, kao i na poresko izuzimanje kod kapitalnog dobitka u slučaju prodaje udela, uključujući i druga prava;
  • preciziranje odredaba koje se odnose na paušalno oporezivanje prihoda od samostalne delatnosti, u vezi sa kriterijumom podele na grupe delatnosti;
  • propisivanje poreske osnovice za fizička lica – rezidente Republike Srbije koji su upućeni na rad u inostranstvo, tako da osnovicu čini iznos zarade koju bi ostvarili u Republici Srbiji na istim ili sličnim poslovima.

Izuzimanja iz dohotka za oporezivanje

U okviru odredaba člana 9. Zakona, koji se odnosi na poresko izuzimanje, izvršene su izmene i dopune u vezi sa primanjima koja fizička lica ostvaruju po različitim osnovima, a na koja se ne plaća porez na dohodak građana.

• Poreskim izuzimanjem obuhvaćene su pored naknade koju lica ostvaruju za vreme nezaposlenosti, i druge vrste naknada koje plaća Nacionalna služba za zapošljavanje u okviru sprovođenja programa i mera aktivne politike zapošljavanja u skladu sa Zakonom o zapošljavanju i osiguranju za slučaj nezaposlenosti (“Sl. glasnik RS”, br. 36/2009, 88/2010 i 38/2015).

• Precizira se poresko izuzimanje po osnovu otpremnine, odnosno novčane naknade koju poslodavac isplaćuje zaposlenom za čijim je radom prestala potreba (tačka 19).

Porez se ne plaća ne samo na otpremnine, odnosno novčane naknade koje poslodavac isplaćuje zaposlenom za čijim je radom prestala potreba u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi, već se poresko izuzimanje odnosi i na novčane naknade koje se isplaćuju prema članu 21. Zakona o načinu određivanja maksimalnog broja zaposlenih u javnom sektoru (“Sl. glasnik RS”, broj 68/2015).

Naime, poresko izuzimanje odnosi se na novčane naknade koje se isplaćuju zaposlenom koji radi na poslovima za koje više ne postoji potreba ili postoji potreba smanjenja broja izvršilaca, a to lice se izjasnilo da prihvata prestanak radnog odnosa uz isplatu novčane naknade. Poresko izuzimanje odnosi se na otpremnine, odnosno novčane naknade koje poslodavac isplaćuje u skladu sa navedenim zakonima – do iznosa koji je utvrđen tim zakonima.

• Izvršeno je preciziranje i usklađivanje sa drugim propisima imajući u vidu akt Vlade koji se odnosi na utvrđivanje programa za rešavanje viška zaposlenih u postupku privatizacije (Odluka o utvrđivanju programa za rešavanje viška zaposlenih u postupku privatizacije za 2015. godinu – “Sl. glasnik RS”, broj 9/2015). Naime, ne plaća se porez na dohodak građana na otpremninu koja se isplaćuje licu kome prestaje radni odnos u procesu rešavanja viška zaposlenih u postupku privatizacije u skladu sa aktom Vlade kojim se utvrđuje program za rešavanje viška zaposlenih u postupku privatizacije – do iznosa utvrđenog tim programom.

• Iz tačke 25) stava 1. člana 9. Zakonabrisana je naknada za prikupljanje i prodaju sekundarnih sirovina i otpadaplaćenih na tekući račun prodavca.

Prihod po osnovu naknade za prikupljanje i prodaju sekundarnih sirovina i otpada plaćenih na tekući račun prodavca više nije izuzet od oporezivanja, već se prema članu 85. Zakona, kao drugi prihod, oporezuje po stopi od 20%, uz umanjenje obračunatog poreza za 40%.

• Poresko izuzimanje koje se odnosi na nagrade učenicima i studentima ostvarenim za postignute rezultate tokom školovanja i obrazovanja, osvojenih na takmičenjima u okviru obrazovnog sistema, prošireno je i na nagrade ostvarene na međunarodnim takmičenjima.

• Uređeno je poresko izuzimanja za primanja članova u organima za sprovođenje izbora i lica angažovanih na popisu stanovništva.

Naknada za rad članova biračkih i glasačkih odbora za sprovođenje neposrednih izbora i drugih oblika neposrednog izjašnjavanja građana, kao i naknada za rad na popisu stanovništva – izuzeta je od oporezivanja do 5.000 dinara u okviru istog izbornog ciklusa, odnosno popisa stanovništva.

• Propisano je da ostvarivanje prava na poresko oslobođenje za primanja koje se odnosi na poresko izuzimanje po osnovu novčane pomoći fizičkim licima koja služi za lečenje u zemlji ili inostranstvu bliže uređuje ministar nadležan za poslove finansija.

Oporezivanje zarade

U okviru odredaba koje se odnose na porez na zaradu, izvršene su izmene i dopune u čl. 14, 15b, 18, 21v, a dodat je i novi član 21d Zakona koji se odnosi na novu poresku olakšicu za poslodavce koji zapošljavaju nove radnike.

Oporezivanje prihoda u vidu činjenja i davanja pogodnosti zaposlenima

Odredbom člana 14. Zakona, koja se odnosi na oporezivanje prihoda u vidu činjenja i davanja pogodnosti zaposlenima, precizirano je da se primanja po osnovu hartija od vrednosti (osim akcija stečenih u postupku svojinske transformacije), odnosno hartija od vrednosti koje se dobijaju na osnovu pravila nagrađivanja, a koje zaposleni dobije od s poslodavcem povezanog lica pri čemu trošak snosi poslodavac, smatraju zaradom u momentu u kojem zaposleni stekne pravo raspolaganja na tim hartijama od vrednosti, odnosno u momentu kad se u smislu zakona kojim se uređuje računovodstvo taj trošak prizna kao rashod.

Napominjemo da se zaradom, u smislu Zakona, smatraju i primanja koja zaposleni u vezi sa radom kod poslodavca ostvari od lica, koje se u smislu zakona kojim se uređuje porez na dobit pravnih lica, smatra povezanim licem s poslodavcem (dalje: povezano lice).

Kada je zaposleni po osnovu primanja u obliku bonova, novčanih potvrda, robe, činjenjem ili pružanjem pogodnosti, opraštanjem duga, kao i pokrivanjem rashoda obveznika novčanom nadoknadom ili neposrednim plaćanjem, izvršio novčana plaćanja isplatiocu zarade, osnovicu poreza na zaradu čini razlika između vrednosti tih primanja i novčanih plaćanja koja zaposleni vrši isplatiocu zarade, uvećana za pripadajuće obaveze iz zarade. U slučaju samooporezivanja prema članu 100a Zakona, osnovicu poreza predstavlja razlika između prihoda koji je zaposleni primio, odnosno iz koga je dužan da plati pripadajuće obaveze iz zarade i novčanih plaćanja koja je po tom osnovu već izvršio.

Precizirano je da kod ostvarivanja prava na hartije od vrednosti čija je tržišna vrednost izražena u stranoj valuti, osnovicu poreza na zarade predstavlja njena dinarska protivvrednost po zvaničnom srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan sticanja prava raspolaganja na tim hartijama od vrednosti.

Poreska osnovica za zaposlene upućene na rad u inostranstvo

Izmenjenom odredbom člana 15b Zakonavrši se usklađivanje poreske osnovice po osnovu zarade lica koja spadaju u kategoriju upućenih radnika.

Naime, za fizička lica – rezidente Republike Srbije koji su upućeni u inostranstvo radi obavljanja poslova za pravna lica – rezidente Republike, osnovicu poreza na zarade čini iznos zarade koju bi, u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu ostvarili u Republici Srbiji na istim ili sličnim poslovima. To praktično znači da, saglasno novom zakonskom rešenju, poresku osnovicu više ne predstavlja isplaćeni novčani iznos zarade za izvršeni rad, kako je bilo prethodno propisano, već se faktički izjednačava poreska osnovica i osnovica doprinosa za obavezno socijalno osiguranje za tu kategoriju zaposlenih.

Imajući u vidu da je Zakonom propisano da stupa na snagu 1. januara 2016. godine, znači da se za isplate zarade za upućene radnike, koje se vrše počev od tog datuma, kao poreska osnovica primenjuje iznos zarade koju bi u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu ostvarili u Republici Srbiji na istim ili sličnim poslovima.

Poreska oslobođenja po osnovu primanja zaposlenog iz člana 18. Zakona (troškovi za dolazak i odlazak sa rada, dnevnice za službeno putovanje i troškovi prevoza na službenom putovanju)

• Saglasno izmenjenoj odredbi člana 18. stav 1. tačka 1) Zakona, koja se odnosi na naknade troškova prevoza u javnom saobraćaju za dolazak na posao i povratak sa posla, propisano je da se ne plaća porez na zarade na primanja zaposlenog po osnovu naknade troškova prevoza za dolazak i odlazak sa rada – do visine cene mesečne pretplatne karte u javnom saobraćaju, odnosno do visine stvarnih troškova prevoza, a najviše do 3.612 dinara. Ovom izmenom ne menja se suštinski poreski tretman primanja zaposlenog po osnovu naknade troškova prevoza, već se vrši usaglašavanje sa odredbom člana 118. stav 1. tačka 1) Zakona o radu(“Sl. glasnik RS”, br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013 i 75/2014)koja se odnosi na naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada.

• U vezi sa neoporezivim iznosom dnevnice za službeni put u inostranstvo (tačka 2) tog člana Zakona), ukazujemo da je propisan neoporezivi iznos do 50 evra dnevno.

Ne plaća se porez na zarade na primanja zaposlenog po osnovu dnevnice za službeno putovanje u zemlji – do 2.168 dinara, odnosno dnevnice za službeno putovanje u inostranstvo – do iznosa propisanog od strane nadležnog državnog organa, a najviše do 50 evra dnevno.

Saglasno navedenom, naknada troškova službenog putovanja u inostranstvo državnom službeniku i namešteniku kojom se naknađuju troškovi ishrane i gradskog prevoza u mestu boravka u inostranstvu – dnevnica, koja je Uredbom o naknadi troškova i otpremnini državnih službenika i nameštenika(“Sl. glasnik RS”, br. 98/2007 – prečišćen tekst, 84/2014 i 84/2015)opredeljena u iznosu od 15 evra na svaka 24 časa provedena u inostranstvu, ujedno predstavlja i neoporezivi iznos za te obveznike.

Za zaposlene koji su u radnom odnosu kod poslodavaca iz privatnog sektora, odnosno na koje se ne odnosi navedena uredba, koji (poslodavci) svojim aktom mogu da urede i druga prava zaposlenih uključujući i pravo na dnevnicu za službeni put u inostranstvo, primenjuje se neoporezivi iznos do 50 evra dnevno. Okolnost da je opštim aktom kod poslodavca predviđen viši iznos ima za posledicu oporezivanje primanja iznad neoporezivog iznosa. S tim u vezi, propisano je da za utvrđivanje poreza na zarade po osnovu dnevnice za službeno putovanje u inostranstvo, primanja iznad iznosa propisanog od strane nadležnog državnog organa, odnosno iznad neoporezivog iznosa od 50 evra iz stava 1. tačka 2) člana 18. Zakona, konvertuju se u dinarski iznos po zvaničnom srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan obračuna troškova.

Imajući u vidu da je Zakonom propisano da stupa na snagu 1. januara 2016. godine, to znači da se neoporezivi iznos od 50 evra dnevno primenjuje na isplate dnevnice koje se vrše počev od tog datuma.

• Precizirano je da neoporezivi iznos po osnovu naknade prevoza na službenom putovanju, kada je, saglasno zakonu i drugim propisima, odobreno korišćenje sopstvenog automobila za službeno putovanje ili u druge službene svrhe, bude do iznosa 30% cene jednog litra benzina pomnoženog s brojem potrošenih litara, a najviše do 6.322 dinara mesečno.

Dakle, u slučaju kada zaposleni koristi sopstveni automobil za službeno putovanje ili u druge službene svrhe, neoporezivi iznos po osnovu naknade prevoza limitiran je do iznosa 30% cene jednog litra benzina (ili drugog pogonskog goriva za motorna vozila) pomnoženog s brojem potrošenih litara, a najviše do 6.322 dinara mesečno.

Poreska olakšica za zapošljavanje novih lica

Izmenom člana 21v Zakona produžava se rok primene te poreske olakšice sa 30. juna 2016. godine na 31. decembar 2017. godine.

Poslodavac – pravno lice, odnosno preduzetnik koji zaposli novo lice saglasno članu 21v Zakona, ima pravo na povraćaj dela plaćenog poreza na zaradu za novozaposleno lice, isplaćenu zaključno sa 31. decembrom 2017. godine.

Pored toga, za svrhu primene ove olakšice precizira se pojam preduzetnika. Preduzetnikom se smatra lice koje je upisano u registar kod nadležnog organa, odnosno organizacije, što znači da se preduzetnikom smatra i lice koje obavlja delatnost (a nije upisano kod Agencija za privredne registre) po osnovu koje je upisano u registar kod nekog drugog organa ili organizacije.

Novozaposlenim licem smatra se lice sa kojim je poslodavac zaključio ugovor o radu u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi, koje je prijavio na obavezno socijalno osiguranje u Centralni registar obaveznog socijalnog osiguranja i koje je pre zasnivanja radnog odnosa kod Nacionalne službe za zapošljavanje bilo bez prekida prijavljeno kao nezaposleno najmanje šest meseci, a lice koje se smatra pripravnikom najmanje tri meseca. Više se ne traži da bude ispunjen uslov da za vreme dok je lice bilo prijavljeno kao nezaposleno nije ostvarivalo bilo koju vrstu prihoda po osnovu radnog angažovanja.

Poslodavac koji za određeno novozaposleno lice već koristi poresku olakšicu iz člana 21v Zakona o porezu na dohodak građana (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 135/2004, 62/2006, 65/2006 – ispr., 31/2009, 44/2009, 18/2010, 50/2011, 91/2011 – odluka US, 7/2012 – usklađeni din. izn., 93/2012, 114/2012 – odluka US, 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 48/2013 – ispr., 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 – dr. zakon, 5/2015 – usklađeni din. izn. i 112/2015), za to lice nastavlja da koristi olakšicu u skladu sa izmenjenim odredbama tog člana Zakona.

Novododatim članom 21d Zakona uređuje se i druga poreska olakšica za zapošljavanje novih radnika.

Poresku olakšicu može da ostvari poslodavac – pravno lice koje se u smislu zakona kojim se uređuje računovodstvo razvrstava u mikro i mala pravna lica, kao i preduzetnik koji zasnuje radni odnos sa najmanje dva nova lica.

Poslodavac ima pravo na povraćaj 75% plaćenog poreza na zaradu za novozaposleno lice, koju je isplatio zaključno sa 31. decembrom 2017. godine.

Pravo na poresku olakšicu ima poslodavac:

– pravno lice koje se u smislu zakona kojim se uređuje računovodstvo razvrstava u mikro i mala pravna lica,

– preduzetnik, pri čemu se preduzetnikom smatra lice koje je upisano u registar kod nadležnog organa, odnosno organizacije, što znači da pravo na poresku olakšicu ne mogu da ostvare lica koja su u poreskom smislu, saglasno Zakonu, preduzetnici ali nisu upisana u registar kod nadležnog organa, odnosno organizacije.

Novozaposlenim licem smatra se lice:

– sa kojim je poslodavac zaključio ugovor o radu u skladu sa zakonom kojim se uređuju radni odnosi,

– koje je prijavio na obavezno socijalno osiguranje u Centralni registar obaveznog socijalnog osiguranja,

– koje je pre zasnivanja radnog odnosa kod Nacionalne službe za zapošljavanje bilo bez prekida prijavljeno kao nezaposleno najmanje šest meseci, a lice koje se smatra pripravnikom najmanje tri meseca.

Lice koje je pre zasnivanja radnog odnosa bilo zaposleno kod poslodavca koji je povezano lice sa poslodavcem kod koga zasniva radni odnos, odnosno kod poslodavca koji bi, da nije prestao da postoji, bio povezano lice sa poslodavcem kod koga novozaposleno lice zasniva radni odnos, ne smatra se novozaposlenim licem nezavisno od toga da li je postojao prekid radnog odnosa.

Imajući u vidu da olakšica može da se ostvari zasnivanjem radnog odnosa sa najmanje dva nova lica, poslodavac koji od 1. januara 2016. godine zasnuje radni odnos sa jednim novozaposlenim, pa u narednom periodu zasnuje radni odnos i sa drugim novozaposlenim licem, može da koristi poresku olakšicu za prvog novozaposlenog tek po zasnivanju radnog odnosa sa drugim novozaposlenim licem.Pravo na povraćaj plaćenog poreza za prvog novozaposlenog može da ostvari za zaradu koju je tom licu isplatio za mesec u kome je stekao uslov za korišćenje poreske olakšice (dakle po zasnivanju radnog odnosa sa drugim novozaposlenim).

Poresku olakšicu može da ostvari poslodavac ako se zasnivanjem radnog odnosa sa novozaposlenim licem poveća broj zaposlenih najmanje za dva u odnosu na broj zaposlenih koji je poslodavac imao na dan 31. oktobra 2015. godine.

S tim u vezi, ako je u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31. decembra 2015. godine povećao broj zaposlenih u odnosu na broj zaposlenih na dan 31. oktobra 2015. godine, poresku olakšicu za novozaposlene sa kojima je zasnovao radni odnos od 1. januara 2016. godine može da koristi počev od meseca u kome je stekao uslov za korišćenje poreske olakšice.

Ako je u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31. decembra 2015. godine poslodavac smanjio broj zaposlenih u odnosu na broj zaposlenih na dan 31. oktobra 2015. godine, poresku olakšicu za novozaposlene sa čijim zasnivanjem radnog odnosa poveća broj zaposlenih u odnosu na broj koji bi bio da nije smanjio broj zaposlenih u periodu od 31. oktobra 2015. godine do 31. decembra 2015. godine, može da koristi počev od meseca u kome je stekao uslov za korišćenje poreske olakšice.

Poresku olakšicu može da koristi i poslodavac koji započne obavljanje delatnosti posle 31. oktobra 2015. godine.

Povraćaj plaćenog poreza vrši se u skladu sa Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji(“Sl. glasnik RS”, br. 80/2002, 84/2002 – ispr., 23/2003 – ispr., 70/2003, 55/2004, 61/2005, 85/2005 – dr. zakon, 62/2006 – dr. zakon, 63/2006 – ispr. dr. zakona, 61/2007, 20/2009, 72/2009 – dr. zakon, 53/2010, 101/2011, 2/2012 – ispr., 93/2012, 47/2013, 108/2013, 68/2014, 105/2014 i 91/2015 – autentično tumačenje i 112/2015), u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva za povraćaj nadležnom poreskom organu.

Nema pravo na poresku olakšicu poslodavac koji za određeno lice koristi bilo koju vrstu podsticaja u skladu sa odgovarajućim propisom, osim u skladu sa članom 45v Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje (“Sl. glasnik RS”, br. 84/2004, 61/2005, 62/2006, 5/2009, 52/2011, 101/2011, 7/2012 – usklađeni din. izn., 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 – dr. zakon, 5/2015 – usklađeni din. izn. i 112/2015), koja se odnosi na istu vrstu olakšice, a po osnovu zasnivanja radnog odnosa sa tim licem.

Takođe, poresku olakšicu ne mogu ostvariti državni organi i organizacije, javne agencije, javna preduzeća, javne službe i drugi direktni ili indirektni budžetski korisnici, odnosno korisnici javnih sredstava.

Prema odredbi člana 41. stav 2. Zakona o izmenama i dopunama, kao prelaznom odredbom, poslodavac koji zasnuje radni odnos sa novozaposlenim licima od 1. januara 2016. godine, može da se opredeli da po osnovu radnog odnosa sa tim licima koristi poresku olakšicu iz člana 21v ili iz člana 21d Zakona.

Prihod od samostalne delatnosti

Zakonom o izmenama i dopunama izvršeno je preciziranje u okviru pojedinih članova Zakona, uglavnom u vezi sa oporezivanjem prihoda od samostalne delatnosti na paušalno utvrđeni prihod.

Prema odredbi člana 33. Zakona, koja se odnosi na poresku osnovicu, oporezivi prihod od samostalne delatnosti je oporeziva dobiti, a za preduzetnika iz člana 40. stav 1. Zakona poresku osnovicu predstavlja paušalno utvrđen prihod, ako tim zakonom nije drukčije određeno. Pored toga, precizirano je da se paušalni prihod utvrđuje rešenjem nadležnog poreskog organa primenom kriterijuma i elemenata iz člana 41. tog zakona.

Kako preduzetnik koji s obzirom na okolnosti nije u stanju da vodi poslovne knjige, osim poslovne knjige o ostvarenom prometu, ili kome njihovo vođenje otežava obavljanje delatnosti, ima pravo na paušalno oporezivanje, izmenom člana 40. Zakona pravo na paušalno oporezivanje uskraćeno je preduzetniku koji trgovinsku ili ugostiteljsku delatnost obavlja u montažnom ili pokretnom objektu. Preduzetniku koji tu delatnost obavljaju na kiosku, prikolici ili sličnom objektu može se, na njegov zahtev, odobriti da porez plaća na paušalno utvrđen prihod.

Odredba člana 41. Zakona, pravnotehnički je precizirana u smislu da se kao kriterijum koji se odnosi na delatnosti, navodi kriterijum profitabilnosti i obima prometa, odnosno vrste delatnosti. S tim u vezi navedeno je da Vlada uređuje bliže kako uslove, tako i kriterijume i elemente za paušalno oporezivanje.

U cilju pojednostavljivanja postupka kod otpočinjanja obavljanja delatnosti, omogućeno je da zahtev za paušalno oporezivanje preduzetnika po osnovu obavljanja samostalne delatnosti, lice može u momentu registracije da podnese nadležnom organu koji vodi registar privrednih subjekta, koji će taj zahtev proslediti poreskom organu. Tako je u članu 42. Zakona, novodatim stavom 2. propisano da izuzetno od stava 1. tog člana (kojim je, pored ostalog, propisano da se zahtev za paušalno oporezivanje može podneti nadležnom poreskom organu u roku od 15 dana od dana upisa u registar nadležnog organa) preduzetnik koji u toku godine započne obavljanje delatnosti, zahtev za paušalno oporezivanje može u momentu registracije podneti nadležnoj organizaciji koja vodi registar privrednih subjekata, koja će taj zahtev proslediti poreskom organu.

Prihod od kapitala

• U članu 61. Zakona izbrisane su odredbe koje se odnose na prihod od izdavanja sopstvenih nepokretnosti i s tim u vezi izvršeno je pravno-tehničko preciziranje odredaba, s obzirom da se prema Zakonu oporezuje kao posebna vrsta prihoda – prihod od nepokretnosti (sa primenom od 1. januara 2017. godine).

• Izvršeno je upodobljavanje članu 35. Zakona o porezu na dobit pravnih lica (“Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 43/2003, 84/2004, 18/2010, 101/2011, 119/2012, 47/2013, 108/2013, 68/2014 – dr. zakon, 142/2014, 91/2015 – autentično tumačenje i 112/2015) u vezi sa poreskim tretmanom dividende. Propisano je da se dividendom smatra ne samo likvidacioni ostatak, već ivišak deobne mase u novcu, odnosno nenovčanoj imovini,iznad vrednosti uloženog kapitala utvrđen u skladu sa zakonom koji uređuje oporezivanje dobiti pravnih lica.

• Uzimanje iz imovine i korišćenje usluga privrednog društva od strane vlasnika društva za njihove privatne potrebe, prema novom zakonskom rešenju, oporezuje se kao prihod od kapitala. Na ovaj način je izmenjen dosadašnji poreski tretman te vrste prihoda koji je bio oporezovan kao drugi prihod saglasno članu 85. Zakona (poreska stopa od 20%, uz priznavanje normiranih troškova od 20% efektivna poreska stopa iznosi 16%). Inače, uzimanje iz imovine i korišćenje usluga privrednog društva od strane vlasnika društva za njihove privatne potrebe, bilo je već predmet oporezivanja porezom na prihode od kapitala do 30. maja 2013. godine.

Stopa poreza na prihode od kapitala iznosi 15%.

Prihod od nepokretnosti

U Zakonu je dodato poglavlje u okviru koga je uređen porez na prihode od nepokretnosti kroz novododate čl. 65a do 65g, kojima se uređuje oporezivanje prihoda od nepokretnosti, s obzirom da ta vrsta prihoda više nije deo poglavlja koji se odnosi na prihod od kapitala. S tim u vezi i u okviru predmeta oporezivanja u članu 3. Zakona naveden je prihod od nepokretnosti kao posebna vrsta prihoda.

Prihod od nepokretnosti kao posebna vrsta prihoda oporezivaće se počev od 1. januara 2017. godine, saglasno odredbi člana 42. Zakona o izmenama i dopunama.

Imajući u vidu odloženu primenu Zakona kada je reč o ovoj vrsti prihoda, u toku 2016. godine prihodi od izdavanja nepokretnosti imaće poreski tretman prihoda od kapitala.

Kada je reč o poreskom tretmanu prihoda po osnovu davanja nepokretnosti u podzakup(koji je pre izmena imao poreski tretman drugih prihoda saglasno članu 85.), taj prihod će se od1. januara 2017. godine takođe oporezovati kao prihod od nepokretnosti, s tim što smatramo da bi u 2016. godini taj prihod trebalo oporezivati kao drugi prihod saglasno članu 85. stav 1. tačka 15) Zakona.

Prihodima od nepokretnosti smatraju se prihodi koje obveznik ostvari izdavanjem u zakup ili podzakup nepokretnosti. Saglasno tome, prihod od nepokretnosti čini ostvarena zakupnina u koju se uračunava i vrednost svih izvršenih obaveza i usluga na koje se obavezao zakupac, osim obaveza plaćanja troškova nastalih tokom zakupa, a koji zavise od obima potrošnje zakupca (npr. električne energije, telefona i slično). Izuzetno, prihodi koje od izdavanja nepokretnosti ostvari preduzetnik koji obavlja delatnost izdavanja nepokretnosti oporezuju se kao prihod od samostalne delatnosti.

Nepokretnostima se smatraju:

1) zemljište;

2) stambene, poslovne i druge zgrade, stanovi, poslovne prostorije, garaže i drugi (nadzemni i podzemni) građevinski objekti, odnosno njihovi delovi.

Obveznik poreza na prihode od nepokretnosti je fizičko lice koje izdavanjem u zakup ili podzakup nepokretnosti ostvari prihode po tom osnovu, s tim da se obveznikom ne smatra preduzetnik koji nepokretnosti izdaje u zakup ili podzakup u okviru obavljanja registrovane samostalne delatnosti.

Poresku osnovicu, saglasno članu 65v Zakona, čini oporezivi prihod od nepokretnosti kao bruto prihod umanjen za normirane troškove u visini od 25%. Izuzetno od toga, kod utvrđivanja oporezivog prihoda od nepokretnosti ostvarenog po osnovu iznajmljivanja stanova, soba i postelja putnicima i turistima za koje je plaćena boravišna taksa, normirani troškovi se priznaju u visini od 50% od bruto prihoda.

Inače, obvezniku poreza na prihode od nepokretnosti, na njegov zahtev, umesto normiranih troškova priznaće se stvarni troškovi koje je imao pri ostvarivanju i očuvanju prihoda, ako za to podnese dokaze.

Kada fizičko lice nepokretnost izdaje u podzakup poresku osnovicu čini oporezivi prihod kao razlika između zakupnine koju ostvaruje i zakupnine koju plaća zakupodavcu. Normirani troškovi se ne priznaju.

Stopa poreza na prihode od nepokretnosti iznosi 20%.

Kapitalni dobitak

Ostvarivanja prava na poresko izuzimanje kod prenosa prava, odnosno udela u slučaju kada je tokom perioda od deset godina došlo do promene procenta prava (suvlasništva), odnosno učešća u kapitalu privrednog društva, odnosno u slučaju kada je došlo do promene visine iznosa, odnosno uloga, uređeno je u okviru člana 72a Zakona.

Odredbom člana 72a stav 1. Zakona propisano je da kapitalnim dobitkom, odnosno gubitkom ne smatra se razlika nastala prenosom prava, udela ili hartija od vrednosti, kada:

1) su stečeni nasleđem u prvom naslednom redu;

2) se prenos vrši između bračnih drugova i krvnih srodnika u pravoj liniji;

3) se prenos vrši između razvedenih bračnih drugova, a u neposrednoj je vezi sa razvodom braka;

4) se vrši prenos dužničkih hartija od vrednosti čiji je izdavalac Republika, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave ili Narodna banka Srbije;

5) je obveznik izvršio prenos prava, udela ili hartija od vrednosti koje je pre prenosa imao u svom vlasništvu neprekidno najmanje deset godina.

Novododatim stavom 2. tog člana Zakona propisano je da pravo na poresko izuzimanje kod prodaje prava, odnosno udela iz stava 1. tačka 5) tog člana, u slučaju kada je tokom perioda vlasništva dolazilo do promene procenta prava, odnosno učešća u kapitalu, obveznik može da ostvari u odnosu na procentualni deo prava, odnosno deo udela po osnovu koga je neprekidno najmanje deset godina imao pravo učešća u kapitalu u procentu koji je jednak procentu koji je inicijalno stečen najmanje deset godina pre prodaje udela.

U slučaju kada je tokom perioda vlasništva dolazilo do promene nominalne vrednosti prava, odnosno uloga, saglasno novom stavu 3. člana 72a Zakona pravo na poresko izuzimanje kod prodaje prava, odnosno udela iz stava 1. tačka 5) tog člana, može se ostvariti u odnosu na deo prava, odnosno udela koji odgovara iznosu, odnosno ulogu koji je uplaćen najmanje deset godina pre prodaje prava, odnosno udela.

Drugi prihodi

Najvažnije izmene i dopune člana 85. Zakona odnose se na poreski tretman drugih prihoda fizičkih lica po osnovu npr. prodaje i sakupljanja sekundarnih sirovina, po osnovu nagrade, novčane pomoći i drugih davanja fizičkim licima i propisivanje neoporezivog iznosa po tom osnovu, kao i poreskog tretmana nenaplativih potraživanja banaka po osnovu odobrenih kredita fizičkim licima.

• U prethodnom delu teksta u vezi sa izmenjenim odredbama člana 9. Zakona ukazali smo da prihodi po osnovu prikupljanja i prodaje sekundarnih sirovina plaćeni na tekući račun prodavca, nisu više izuzeti od oporezivanja. Naime, prihod koji fizičko lice ostvari po tom osnovu, nezavisno da li se plaćanje vrši u gotovini ili na tekući račun fizičkog lica, počev od 1. januara 2016. godine oporezuje se kao drugi prihod po stopi od 20%. Poresku osnovicu čini oporezivi prihod kao bruto prihod umanjen za normirane troškove u visini od 20%, s tim da se obračunati porez umanjuje za 40%.

• Saglasno tački 10) stav 1. člana 85. Zakona drugim prihodima fizičkog lica smatraju se nagrade, novčane pomoći i druga davanja fizičkim licima koja nisu zaposlena kod isplatioca, a koja po svojoj prirodi čine dohodak fizičkih lica, u iznosu preko 12.000 dinara godišnje, ostvarene od jednog isplatioca. Dakle, prihod koji fizičko lice ostvari po navedenim osnovima, od lica kod koga nije u radnom odnosu, a koji prihod po svojoj prirodi čini dohodak fizičkog lica (tj. ne predstavlja primanje fizičkog lica po osnovu davanja motivisanog razlozima kao što su humanost, darežljivost i sl.), ne oporezuje se do iznosa opredeljenog najviše do 12.000 dinara godišnje, ostvarenih od jednog isplatioca.

Oporezivi prihod koji fizičko lice ostvari po osnovu nagrade, novčane pomoći i drugih davanja fizičkim licima iznad 12.000 dinara, čini razlika između ostvarenog prihoda i tog neoporezivog iznosa. U ovom slučaju ne priznaju se normirani troškovi u visini od 20%. Inače, visina neoporezivog iznosa usklađuje se godišnje.

• U vezi sa porezom na druge prihode po osnovu dokumentovane naknade troškova za službena putovanja u svrhu obavljanja poslova za domaćeg isplatioca, odnosno lice koje upućuje na put, izuzetno od stava 1. tačka 12) ovog člana (koja se odnosi na naknade troškova i drugi rashodi licima koja nisu zaposlena kod isplatioca), ne plaća se porez na naknade troškova najviše do iznosa tih troškova koji su izuzeti od plaćanja poreza na zarade za zaposlene po članu 18. stav 1. tač. 2) do 4) Zakona, ako se isplata vrši fizičkim licima, odnosno za fizička lica koja nisu zaposlena kod isplatioca, i to:

1) upućenim, odnosno pozvanim od strane državnog organa ili organizacije, sa pravom naknade troškova, nezavisno od toga iz kojih sredstava se vrši isplata;

2) članovima predstavničkih i izvršnih tela Republike Srbije, teritorijalne autonomije i lokalne samouprave, u vezi sa vršenjem funkcije;

3) upućenim na rad u Republiku Srbiju, po nalogu inostranog poslodavca, a u vezi sa delatnošću domaćeg isplatioca;

4) upućenim kod isplatioca po nalogu poslodavca, a u vezi sa delatnošću poslodavca;

5) ako dobrovoljno, odnosno po pozivu sarađuju u humanitarne, zdravstvene, vaspitno-obrazovne, kulturne, sportske, naučno-istraživačke, verske i druge svrhe, odnosno sarađuju u sindikalnim organizacijama, privrednim komorama, političkim strankama, savezima i udruženjima, nevladinim i u drugim nedobitnim organizacijama, pri čemu ne ostvaruju bilo koju drugu naknadu po osnovu te saradnje. S tim u vezi, precizirano je da se pod bilo kojom drugom naknadom po osnovu te saradnje ne podrazumeva naknada po osnovu kotizacije za učešće. Ovo se odnosi na naknadu troškova putovanja na različite vrste edukacija (seminari, kongresi) za lekare i farmaceute, u smislu da se razgraniči da naknada koju isplatilac (npr. farmaceutska kompanija) plaća na ime kotizacije za učešće na edukaciji, ne predstavlja naknadu po osnovu njihove saradnje sa lekarom ili farmaceutom.

• Porez na druge prihode ne plaća se na primanje fizičkog lica – klijenta banke (dalje: dužnik) kada banka otpiše potraživanje prema dužniku pod uslovima pod kojima se na teret rashoda banke priznaje otpis vrednosti pojedinačnih potraživanja po osnovu kredita saglasno odredbama Zakona o porezu na dobit pravnih lica.To praktično znači da ukoliko se otpis potraživanja prema dužniku priznaje (banci) kao rashod u poreskom bilansu, ne postoji ni obaveza plaćanja poreza na dohodak građana kada je dužnik fizičko lice.

Pored toga, prošireno je poresko oslobođenje u smislu da se porez na druge prihode ne plaća ni u slučaju otpisa preostalog dela potraživanja banke od dužnika, koji nije naplaćen iz sredstava ostvarenih prodajom nepokretnosti koja se sprovodi u skladu sa zakonom. Prethodno zakonsko rešenje odnosilo se na slučaj otpisa preostalog dela potraživanja banke od dužnika koji je u skladu sa ugovorom o poravnanju zaključenog sa bankom prodao nepokretnost za koju je dobio kredit po vrednosti koja je približna uobičajenoj tržišnoj vrednosti odgovarajuće nepokretnosti, a koju je u celini uplatio banci na ime vraćanja kredita, ali koja je manja od potraživanja banke po osnovu tog kredita.

Godišnji porez na dohodak građana

Zakonom o izmenama i dopunama izvršeno je preciziranje odredaba u vezi sa oporezivanjem godišnjim porezom na dohodak građana.

Najznačajnija izmena odnosi se na umanjenje oporezivih prihod po osnovu plaćenih poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje. Suštinska izmena se ogleda u tome što se oporezivi prihod od samostalne delatnosti po osnovu oporezive dobiti ne umanjuje za plaćene doprinose, osim u slučaju kada se preduzetnik opredelio za isplatu lične zarade.

Naime, prema stavu 3. tog člana Zakona, zarade i oporezivi prihodi od samostalne delatnosti po osnovu paušalnog oporezivanja, kao i oporezivi prihodi od autorskih i srodnih prava i prava industrijske svojine, oporezivi prihodi sportista i sportskih stručnjaka i oporezivi drugi prihodi umanjuju se za porez i doprinose za obavezno socijalno osiguranje plaćene u Republici Srbiji na teret lica koje je ostvarilo zaradu, odnosno oporezive prihode. Oporezivi prihodi od samostalne delatnosti po osnovu oporezive dobiti, oporezivi prihodi od nepokretnosti iz člana 65v Zakona i oporezivi prihodi od davanja u zakup pokretnih stvari umanjuju se za porez plaćen na te prihode u Republici Srbiji. Za preduzetnike koji su se opredelili za ličnu zaradu, zarada se umanjuju za porez i doprinose za obavezno socijalno osiguranje plaćene u Republici Srbiji na teret preduzetnika koji se opredelio za zaradu, a oporezivi prihod iz člana 33. stav 2. Zakona koji ostvari od samostalne delatnosti umanjuje se za porez plaćen na te prihode u Republici Srbiji.

Napominjemo, s obzirom da se od 1. januara 2016. godine prihod po osnovu uzimanja iz imovine i korišćenje usluga privrednog društva od strane vlasnika društva za njihove privatne potrebe, smatra prihodom od kapitala, taj prihod se ne uračunava u dohodak za oporezivanje godišnjim porezom na dohodak građana.

Podnošenje poreske prijave

Preduzetnik koji u toku godine započne obavljanje samostalne delatnosti, saglasno odredbi člana 94. stav 1. Zakona dužan je da podnese poresku prijavu u kojoj će dati procenu prihoda i rashoda, odnosno procenu prometa do kraja prve poslovne godine, kao i procenu mesečne akontacije poreza, odnosno opredeljenje da će isplaćivati ličnu zaradu, najkasnije u roku od 15 dana od dana upisa u registar nadležnog organa, odnosno od dana početka obavljanja delatnosti.

Izmena člana 95. Zakona odnosi se na ujednačavanje rokova za podnošenje poreske prijave za prihode na koje se porez ne plaća po odbitku i način podnošenja poreske prijave za kapitalne dobitke imajući u vidu da je predloženo njihovo oporezivanje po rešenju poreskog organa.

Naime, obveznik koji u toku godine izvrši prenos prava po osnovu kojeg može nastati kapitalni dobitak ili gubitak u skladu sa Zakonom, dužan je da podnese poresku prijavu najkasnije u roku od 30 dana od:

1) dana kada je ostvario ili započeo ostvarivanje prihoda po osnovu prenosa stvarnih prava na nepokretnostima, autorskih i srodnih prava i prava industrijske svojine, kao i udela u kapitalu pravnih lica;

2) isteka svakog kalendarskog polugodišta u kojem je izvršen prenos hartija od vrednosti.

Izuzetno od toga, u slučaju kada obveznik može da ostvari pravo na oslobođenje od poreza na ostvareni kapitalni dobitak tako što sredstva ostvarena prodajom nepokretnosti u roku od 90 dana od dana prodaje uloži u rešavanje svog stambenog pitanja i stambenog pitanja članova svoje porodice, odnosno domaćinstva, rok za podnošenje poreske prijave je 120 dana od dana prodaje nepokretnosti po osnovu koje može da ostvari pravo na poresko oslobođenje.

Izuzetno od toga, za prenos prava koje je preduzetnik evidentirao u poslovnim knjigama ne podnosi se poreska prijava, već se podaci o kapitalnom dobitku, odnosno gubitku iskazuju u poreskom bilansu. Inače, preduzetnik koji porez plaća na paušalno utvrđen prihod dužan je da posebno podnese poresku prijavu za prihode na kapitalne dobitke.

Kod samooporezivanja, poresku prijavu sa obračunatim porezom za koji je članom 100a stav 1. tačka 3) i stavom 2. tog člana utvrđena obaveza samooporezivanja, podnosi se u roku od 30 dana od dana ostvarivanja prihoda. To znači da se u slučaju ostvarivanja prihoda od autorskih i srodnih prava i prava industrijske svojine, kamate, izdavanja nepokretnosti i davanja u zakup pokretnih stvari i drugih prihoda iz člana 85. Zakona, koje isplaćuje isplatilac koji nije pravno lice ili preduzetnik, poreska prijava sa obračunatim porezom podnosi u roku od 30 dana od dana ostvarivanja prihoda.

Organizator tržišta kapitala u smislu zakona kojim se uređuje tržište kapitala dužan je da u roku od 30 dana od isteka svakog kalendarskog polugodišta Poreskoj upravi – centrali u elektronskom obliku dostavi izveštaj o prenosu hartija od vrednosti izvršenom u tom polugodištu. Oblik i sadržaj tog izveštaja propisuje ministar.

Dopuna člana 96. Zakona odnosi se na preciziranje obaveze podnošenja poreske prijave za nerezidenta u slučaju kada je to lice obveznik godišnjeg poreza na dohodak građana, u smislu da za nerezidenta obveznika godišnjeg poreza na dohodak građana iz člana 87. Zakona, konačno utvrđena poreska obaveza odnosi se i na godišnji porez na dohodak građana.

Prema odredbi člana 98. Zakona, koja se odnosi na mesnu nadležnost poreskog organa u slučaju kada je obveznik dužan da podnese poresku prijavu, propisano je da je poresku prijavu obveznik dužan da podnese:

1) za prihode od samostalne delatnosti – poreskom organu na čijoj teritoriji ima registrovano sedište;

2) za prihode od nepokretnosti – poreskom organu na čijoj teritoriji se nalazi nepokretnost;

3) za godišnji porez na dohodak građana, za kapitalne dobitke i za ostale prihode na koje se porez ne plaća po odbitku – poreskom organu na čijoj teritoriji obveznik ima prebivalište, odnosno boravište.

Utvrđivanje i naplata poreza

Izmenjenim članom 100. Zakona kao prihod koji se oporezuje po rešenju nadležnog poreskog organa (umesto samooporezivanjem), navodi se i kapitalni dobitak. Dakle, po rešenju nadležnog poreskog organa utvrđuje se i plaća porez na:

1) paušalni prihod od samostalne delatnosti;

2) kapitalni dobitak;

3) godišnji porez na dohodak građana.

Prelaznom odredbom – član 40. Zakona o izmenama i dopunama, propisano je da postupci utvrđivanja i naplate poreza na kapitalne dobitke koji nisu okončani do dana stupanja na snagu ovog zakona (1. januar 2016. godine), okončaće se po odredbama ovog zakona. To znači da u slučaju kada obveznik poreza na kapitalni dobitak nije utvrdio i platio porez samooporezivanjem zaključno sa 31. decembrom 2015. godine, poresku obavezu će utvrditi rešenjem nadležni poreski organ.

Samooporezivanjem utvrđuju se i plaćaju porezi na sledeće prihode:

– prihode od samostalne delatnosti preduzetnika koji vodi poslovne knjige u skladu sa članom 43. stav 2. ovog zakona;

– prihode koje isplaćuje isplatilac koji nije pravno lice ili preduzetnik, i to:

(1) prihode od autorskih i srodnih prava i prava industrijske svojine;

(2) kamate;

(3) prihode od izdavanja nepokretnosti i davanja u zakup pokretnih stvari;

(4) druge prihode iz člana 85. ovog zakona.

Ako isplatilac prihoda nema obavezu da obračuna i plati porez po odbitku, obavezu utvrđivanja i plaćanja poreza samooporezivanjem ima obveznik koji ostvaruje zarade i druge prihode u ili iz druge države, kod diplomatskog ili konzularnog predstavništva strane države, odnosno međunarodne organizacije ili kod predstavnika i službenika takvog predstavništva, odnosno organizacije, kao i u drugom slučaju kada isplatilac prihoda nema obavezu da obračuna i plati porez po odbitku.

Izvršeno je preciziranje poreske osnovice u slučaju kada je poreski obveznik dužan da sam obračuna i plati pripadajuće obaveze po osnovu ostvarenog prihoda, u smislu da se porez na zaradu i druge prihode utvrđuje i plaća na prihod koji je obveznik primio, odnosno iz koga je dužan da plati pripadajuće obaveze.

Novim st. 3. do 7. u članu 109. Zakona, koji se odnosi na način utvrđivanja i dospelost poreza po rešenju, uređuje se podnošenje poreske prijave i iskazivanje podataka po osnovu kapitalnog dobitka.

Porez na kapitalne dobitke nadležni poreski organ utvrđuje na osnovu podataka iz poreske prijave kao i na osnovu drugih podataka. U poreskoj prijavi obveznik poreza na kapitalni dobitak iskazuje podatke o ceni ostvarenoj prenosom prava, udela i hartija od vrednosti i njihovoj nabavnoj ceni i pravo na poresko oslobođenje. Ako obveznik ne podnese poresku prijavu, poreska obaveza se utvrđuje na osnovu podataka o ostvarenom kapitalnom dobitku kojim raspolaže nadležni poreski organ.

Pravo na poresko oslobođenje iz člana 79. stav 1. Zakona po osnovu ulaganja sredstava u rešavanje stambenog pitanja, i člana 80. Zakona po osnovu poreskog kredita u vezi sa rešavanjem stambenog pitanja, utvrđuje se rešenjem nadležnog poreskog organa na osnovu dokumentacije o rešavanju stambenog pitanja, priložene uz poresku prijavu. Povraćaj plaćenog poreza na kapitalne dobitke iz člana 79. stav 2. Zakona u slučaju kada obveznik u roku od 12 meseci od dana prodaje nepokretnosti, sredstva ostvarena prodajom nepokretnosti uloži za rešavanje stambenog pitanja, ostvaruje se na zahtev obveznika, uz koji je priložena dokumentacija o rešavanju stambenog pitanja.

Odredbom člana 110. Zakona obuhvaćen je porez na kapitalni dobitak i rok za njegovo plaćanje, tako da se porezi koji se utvrđuju rešenjem poreskog organa plaćaju u roku od:

1) 15 dana po isteku svakog meseca – na paušalno utvrđen prihod od samostalne delatnosti;

2) 15 dana od dana dostavljanja rešenja o utvrđivanju poreza – na godišnji porez na dohodak građana i na kapitalne dobitke.

Ostale izmene i dopune

• U vezi sa usklađivanjem dinarskih iznosa iz člana 12a Zakona, napominjemo da se neoporezivi iznosi iz odredaba navedenih u tom članu (član 9. stav 1. tač. 9), 12), 13) i 29), član 15a st. 2, 4. i 5, član 18. stav 1. tač. 1), 2), 4), 5), 6) i 7), član 21a stav 2, član 83. stav 4. tačka 1) i član 85. stav 1. tačka 10) Zakona) usklađuju godišnjim indeksom potrošačkih cena u kalendarskoj godini koja prethodi godini u kojoj se usklađivanje vrši, prema podacima republičkog organa nadležnog za poslove statistike. Novi usklađeni neoporezivi iznosi iz navedenih članova biće objavljeni u toku januara 2016. godine, a primenjivaće se od 1. februara 2016. godine.

• U članu 83. Zakona vrši se pravno tehničko-preciziranje člana i ukida umanjenje oporezivog prihoda za iznos uplate na osnovu koje je pojedinačno ostvaren dobitak kod igara na sreću.

• U članu 84a Zakona vrši se usklađivanje sa Zakonom o sportu (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2011 i 99/2011 – dr. zakoni) imajući u vidu prihode sportista i sportskih stručnjaka.

Tako, prihodi sportista i sportskih stručnjaka obuhvataju primanja koja ostvare profesionalni sportisti, sportisti amateri, sportski stručnjaci i stručnjaci u sportu, od sportske organizacije, sportskih društava i saveza, koja nemaju karakter zarade u smislu propisa kojima se uređuje sport.Prihodima sportista i sportskih stručnjaka smatraju se primanja po osnovu naknade na ime zaključenja ugovora (transfer i dr.), naknade za korišćenje lika sportiste, novčane pomoći vrhunskim sportistima sa posebnim zaslugama, stipendije vrhunskim sportistima za sportsko usavršavanje, novčane i druge nagrade, nacionalnog priznanja i nagrade za poseban doprinos razvoju i afirmaciji sporta, a novinu predstavljaju i druge vrste primanja osim pobrojanih primanja.

Oporezivi prihod čini bruto prihod umanjen za normirane troškove u visini od 50%.

• Određenim odredbama Zakona o izmenama i dopunama vrši se preciziranje pojedinih članova i njihovo međusobno usklađivanje kao i usklađivanje sa odredbama drugih zakona.

ISPLATA JUBILARNE NAGRADE ZAPOSLENIMA

Zakonom o radu (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013 i 75/2014 – dalje: Zakon), u članu 120. stav 1. data je mogućnost poslodavcu da opštim aktom, odnosno ugovorom o radu može da utvrdi pravo zaposlenih na jubilarnu nagradu i solidarnu pomoć.

Poslodavci koji imaju opšti akt (kolektivni ugovor ili pravilnik o radu) mogu ova prava da utvrde tim aktom, a poslodavci koji nemaju opšti akt to mogu ugovoriti ugovorom o radu sa svakim zaposlenim.

Nezavisno kojim aktom će biti utvrđena, ova primanja zaposlenih ne čine zaradu. Naime, odredbom člana 105. stav 3. Zakona, utvrđeno je da se pod zaradom, u smislu ovog člana, smatraju sva primanja iz radnog odnosa, osim primanja iz člana 14, člana 42. stav 3. tač. 4) i 5), člana 118. tač 1-4), člana 119, člana 120. tačka 1) i člana 158. ovog zakona. Pošto su jubilarne nagrade i solidarne pomoći, kao primanje zaposlenih, utvrđene članom 120. tačka 1. znači da prema navedenoj odredbi člana 105. stav 3. Zakona, ne čine zaradu zaposlenog.

1. Jubilarna nagrada

Zakonom (član120. tačka 1) nije propisana obaveza poslodavca da zaposlenom obezbedi isplatu jubilarne nagrade, već da, ukoliko ima nameru da vrši isplatu jubilarne nagrade zaposlenima, svojim opštim aktom, odnosno ugovorom o radu može da utvrdi pravo zaposlenog na jubilarnu nagradu. Ukoliko poslodavac svojim opštim aktom, odnosno ugovorom o radu utvrdi pravo zaposlenog na jubilarnu nagradu, tada ima i obavezu da to pravo obezbedi zaposlenom i isplati. Iz te predostrožnosti, u praksi se često događa da poslodavci ovu vrstu primanja (jubilarnu nagradu i solidarnu pomoć) i u svom opštem aktu, odnosno ugovoru o radu utvrđuju kao mogućnost za isplatu u zavisnosti od stečenih uslova za isplatu gde se uglavnom misli na finansijske uslove.

Opštim aktom, odnosno ugovorom o radu, utvrđuje se:

– visina jubilarne nagrade,

– uslovi pod kojima se daje,

– način i vreme isplate, kao i

– druga merila i kriterijumi koji su uslov za ostvarivanje ovog prava.

Jubilarne nagrade najčešće se isplaćuju za određene jubileje, godine rada kod poslodavca (10, 20, 30 godina i sl) ili povodom jubileja osnivanja preduzeća, odnosno jubilarne godine poslovanja poslodavca.

To znači da će pravno lice vršiti isplatu jubilarne nagrade samo ukoliko je svojim opštim aktom, odnosno ugovorom o radu utvrdilo pravo zaposlenog na isplatu jubilarne nagrade.

Primanja zaposlenih po osnovu jubilarne nagrade ne predstavljaju zaradu, saglasno odredbama člana 105. stav 3. Zakona, pa na osnovu toga primanja na ime jubilarne nagrade ne podležu obavezi obračuna i plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje.

Prema članu 18. stav 1. tačka 7) Zakona o porezu na dohodak građana (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 135/2004, 62/2006, 65/2006 – ispr., 31/2009, 44/2009, 18/2010, 50/2011, 91/2011 – odluka US, 7/2012 – usklađeni din. izn., 93/2012, 114/2012 – odluka US, 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 48/2013 – ispr., 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 – dr. zakon i 5/2015 – usklađeni din. izn.), jubilarna nagrada je izuzeta od oporezivanja do iznosa od 18.060,00 dinara godišnje. Prilikom isplate jubilarne nagrade zaposlenom preko neoporezivog iznosa poslodavac plaća porez na zarade po stopi od 10%. Radi obračuna poreza, vrednost neoporezivog iznosa preračunava se na bruto iznos po formuli

Bruto =

Neto

0,90

Obračunati porez se uplaćuje na isti uplatni račun kao i prilikom isplate zarada i plaćanja poreza na zarade zaposlenih.

PRIMER: Obračun poreza na iznos jubilarne nagrade koji je isplaćen zaposlenom preko neoporezivog iznosa

Poslodavac je zaposlenom, povodom 20 godina rada kod poslodavca, isplatio jubilarnu nagradu u visini tri prosečne zarade ostvarene kod poslodavca, što u konkretnom slučaju iznosi 90.000,00 dinara.

Pošto je isplaćen veći iznos od neoporezivog, na iznos preko neoporezivog poslodavac je dužan da obračuna i plati porez na zarade.

Obračun poreza je sledeći:

R.
br.

Opis

Iznos

1.

Iznos isplaćene jubilarne nagrade

90.000,00

2.

Neoporezivi iznos

18.060,00

3.

Iznos za oporezivanje

71.940,00

4.

Bruto iznos za oporezivanje (r. br. 3. / 0,90)

79.933,33

5.

Porez na zarade (r. br. 4. x 10%)

7.993,33

6.

Ukupan trošak poslodavca (r. br. 1. + r. br. 5)

97.993,33

Popunjavanje poreske prijave

 1.2

Obračunski period

MFP.1

3.6

Šifra vrste prihoda

1 01 110 00 0

MFP.2

3.7

Broj dana

MFP.3

3.8

Broj sati

MFP.4

3.8a

Fond sati

MFP.5

3.9

Bruto prihod

79.933,33

MFP.6

3.10

Osnovica za porez

79.933,33

MFP.7

3.11

Porez

7.993,33

MFP.8

3.12

Osnovica doprinosa

0,00

MFP.9

3.13

Doprinos za PIO

0,00

MFP.10

3.14

Doprinos za zdravstvo

0,00

MFP.11

3.15

Doprinos za nezaposlenost

0,00

MFP.12

3.16

Dodatni doprinos za PIO

0,00

Knjiženje:

R.
br.

Konto

OPIS

Iznos

duguje

potražuje

duguje

potražuje

1

2

3

4

5

6

1.

5291

Ostala lična primanja i naknade – Jubilarne nagrade

97.993,33

4631

Obaveze za jubilarne nagrade

90.000,00

489

Ostale obaveze za porez, doprinose i druge dažbine

7.993,33

za obračun jubilarne nagrade

2.

4631

Obaveze za jubilarne nagrade

90.000,00

489

Ostale obaveze za porez, doprinose i druge dažbine

7.993,33

241

Tekući račun

97.993,33

za isplatu jubilarne nagrade